Zmiany w orzekaniu o niepełnosprawności - od 14 sierpnia 2025 r.

Przepisy wchodzą w życie nowe przepisy, które mają ułatwić życie osobom z niepełnosprawnościami i ich rodzinom.

Celem zmian jest:

• skrócenie czasu oczekiwania na orzeczenie,
• zmniejszenie liczby formalności,
• wprowadzenie nowoczesnych rozwiązań, takich jak legitymacja w telefonie,
• wydłużenie okresu ważności orzeczeń w wielu przypadkach, aby nie trzeba było co chwilę stawać przed komisją.

Zmiany dotyczą zarówno dzieci, jak i dorosłych, a szczególnie osób z chorobami przewlekłymi i rzadkimi.

Najważniejsze zmiany 

---

1. Dłuższy minimalny czas ważności orzeczenia

   • Dzieci do 16 r.ż. – orzeczenie ważne minimum 3 lata.
   • Dzieci z rzadką chorobą genetyczną lub zespołem Downa – orzeczenie od razu do ukończenia 16 lat.
   • Osoby powyżej 16 r.ż. z rzadką chorobą genetyczną lub zespołem Downa – orzeczenie na co najmniej 7 lat.
   • Jeśli choroba się nie zmienia i nie rokuje poprawy – nadal możliwe jest orzeczenie na stałe.
      

2. Elektroniczna legitymacja w mObywatel

   • Pojawia się mLegitymacja Osoby z Niepełnosprawnością – działa w aplikacji mObywatel, tak jak np. e-dowód czy mPrawoJazdy.
   • Wzory tradycyjnych legitymacji papierowych pozostają, ale są też nowe wzory elektroniczne.
      

3. Kto może być w komisji (więcej lekarzy)

   • W komisji orzekającej mogą teraz zasiadać nie tylko specjaliści, ale też lekarze:
     • w trakcie specjalizacji (po ukończeniu podstawowej części szkolenia lub od 3. roku specjalizacji),
     • z co najmniej 5-letnim doświadczeniem w pracy.
   • Dzięki temu ma być więcej dostępnych lekarzy, a terminy orzeczeń mają być krótsze.
      

4. Szybsze decyzje i mniej formalności

   • Maksymalny czas na wydanie orzeczenia:
     • I instancja – do 3 miesięcy,
     • II instancja (odwołanie) – do 2 miesięcy.
   • Jeśli dokumentacja medyczna pokazuje, że stan zdrowia się nie zmienił, komisja może odmówić wydania nowego orzeczenia bez ponownego badania.
   • Możliwe jest kierowanie sprawy do innego powiatu, jeśli lokalnie brakuje lekarza do komisji.
      

5. Choroby rzadkie – lista urzędowa

   • Wprowadzono oficjalny katalog chorób rzadkich (na podstawie klasyfikacji ORPHA).
   • Przy tych chorobach z góry wiadomo, że orzeczenia będą dłuższe (patrz punkt 1).
      

6. Dokumenty krócej w archiwum

   • Zespoły ds. orzekania będą przechowywać dokumentację 20 lat (wcześniej 50 lat).

---

Świadczenie pielęgnacyjne

• W 2025 roku wynosi ono 215,84 zł miesięcznie.
• Przysługuje:
  • niepełnosprawnemu dziecku,
  • osobom powyżej 16 r.ż. z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
  • osobom powyżej 16 r.ż. z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, jeśli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 lat,
  • osobom, które ukończyły 75 lat.

---

Co to oznacza w praktyce

• Łatwiej będzie dostać dłuższe orzeczenie, zwłaszcza w chorobach przewlekłych, rzadkich i w przypadku dzieci.
• Nie trzeba będzie co chwilę odnawiać orzeczenia, jeśli choroba się nie zmienia.
• Mniej formalności – część spraw komisja rozstrzygnie na podstawie dokumentów.
• Więcej lekarzy w komisjach = większa szansa na szybszy termin.
• Możliwość posługiwania się telefonem zamiast papierowej legitymacji.

---

Źródło:

1. Dziennik Ustaw 2025, poz. 682 (rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 26 maja 2025 r.)
2. Dziennik Ustaw 2025, poz. 1033 (rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 28 lipca 2025 r.) 

 

---