Zdrowie po męsku. Dlaczego mężczyźni wciąż zbyt długo czekają z wizytą u lekarza?

Mężczyzna powinien być silny, odporny i samodzielny. Nie narzekać, nie okazywać słabości, a do lekarza chodzić dopiero wtedy, gdy naprawdę musi. Choć takie myślenie coraz częściej poddajemy krytyce, jego konsekwencje nadal widać w podejściu wielu mężczyzn do własnego zdrowia. O tym, jak przełamać utrwalone schematy i sprawić, by profilaktyka stała się naturalną częścią życia, rozmawiano podczas konferencji „Zdrowie po męsku”, zorganizowanej przez Okręgową Izbę Lekarską w Warszawie. W wydarzeniu uczestniczyła również Fundacja STOMAlife.

Między troską o innych a zaniedbywaniem siebie

Dlaczego mężczyźni tak często odkładają badania? Czy rzeczywiście nie interesują się własnym zdrowiem, czy może przez lata nauczyli się, że przyznanie się do bólu, lęku lub niepewności jest oznaką słabości?

Odpowiedź nie jest prosta. Na decyzję o wizycie u lekarza wpływają zarówno indywidualne doświadczenia, jak i wychowanie, wzorce społeczne, dostępność opieki zdrowotnej czy obawa przed diagnozą. Nie bez znaczenia pozostaje również przekonanie, że dopóki można pracować i normalnie funkcjonować, nie ma powodu do niepokoju.

Problem polega na tym, że wiele chorób rozwija się bez wyraźnych objawów. Nadciśnienie tętnicze, zaburzenia metaboliczne czy niektóre nowotwory przez długi czas mogą nie dawać sygnałów, które skłoniłyby do szukania pomocy.

Brak dolegliwości nie zawsze oznacza brak choroby. A profilaktyka ma największy sens właśnie wtedy, gdy jeszcze nic nie boli.

Nie wystarczy powiedzieć: „Idź się zbadać”

Jednym z ważnych tematów konferencji była skuteczność edukacji zdrowotnej. Bo choć o potrzebie wykonywania badań mówi się coraz więcej, sama wiedza nie zawsze przekłada się na działanie.

Kampanie profilaktyczne często opierają się na ostrzeżeniach, statystykach i przypominaniu o zagrożeniach. Tymczasem strach przed chorobą nie musi mobilizować. Bywa, że działa odwrotnie – prowadzi do unikania badań w obawie przed tym, co mogłyby wykazać.

Dlatego tak ważny jest sposób prowadzenia rozmowy o zdrowiu. Zamiast zawstydzać mężczyzn za zaniedbania, warto zrozumieć, co rzeczywiście powstrzymuje ich przed wizytą u specjalisty. Czy jest to lęk przed diagnozą? Brak czasu? Trudności z dostępem do badań? A może przekonanie, że korzystanie z pomocy medycznej oznacza utratę kontroli nad własnym życiem?

Skuteczna profilaktyka wymaga czegoś więcej niż kolejnego apelu. Potrzebuje języka, który nie ocenia, konkretnych wskazówek i wzorców pokazujących, że dbanie o siebie jest przejawem odpowiedzialności, a nie słabości.

O zdrowiu trzeba rozmawiać, zanim pojawi się choroba

Podczas konferencji zwrócono również uwagę na rolę edukacji zdrowotnej od najmłodszych lat.

To szczególnie istotny kierunek. Trudno oczekiwać, że dorosły mężczyzna będzie swobodnie rozmawiał o swoim zdrowiu, jeśli jako chłopiec wielokrotnie słyszał, że powinien być twardy, nie płakać i nie przejmować się drobnymi dolegliwościami.

Wzorce wyniesione z domu, szkoły i najbliższego otoczenia mogą wpływać na późniejsze zachowania zdrowotne. Dlatego edukacja nie powinna ograniczać się do przekazywania informacji o chorobach. Powinna również uczyć rozpoznawania niepokojących objawów, zadawania pytań, korzystania z pomocy specjalistów i podejmowania świadomych decyzji dotyczących własnego organizmu.

Chodzi o to, by kolejne pokolenia nie musiały dopiero w dorosłości przełamywać przekonania, że do lekarza idzie się wyłącznie w ostateczności.

Perspektywa STOMAlife: wiemy, jak wiele może zmienić czas

Dla Fundacji STOMAlife rozmowa o profilaktyce ma szczególne znaczenie.

W naszej codziennej działalności spotykamy osoby, których życie zmieniła diagnoza choroby nowotworowej, przewlekłej choroby zapalnej jelit czy konieczność przeprowadzenia rozległej operacji. Towarzyszymy również osobom, u których leczenie wiązało się z wyłonieniem stomii.

Wiemy, że za każdą historią choroby stoi człowiek, jego bliscy, plany, obawy i próba odnalezienia się w nowej rzeczywistości.

Nie każdej chorobie można zapobiec. Nie każdą da się wykryć odpowiednio wcześnie, a konieczność wyłonienia stomii nie jest dowodem zaniedbania profilaktyki. Jednak w wielu przypadkach wczesne rozpoznanie daje większe możliwości leczenia i może ograniczyć jego konsekwencje.

Szczególnie ważnym przykładem jest rak jelita grubego. Badania przesiewowe, w tym kolonoskopia wykonywana zgodnie ze wskazaniami, pozwalają nie tylko wykrywać zmiany nowotworowe, ale również identyfikować i usuwać polipy, z których część mogłaby z czasem przekształcić się w nowotwór.

Dlatego od lat zachęcamy do poznawania własnego organizmu, reagowania na niepokojące objawy i korzystania z dostępnych badań profilaktycznych.

Jednocześnie przypominamy, że objawów takich jak krew w stolcu, utrzymująca się zmiana rytmu wypróżnień, niewyjaśniona utrata masy ciała czy niedokrwistość nie należy bagatelizować ani odkładać ich diagnostyki do terminu kolejnego badania przesiewowego.

Męska odwaga może wyglądać inaczej

Zmiana podejścia do zdrowia mężczyzn wymaga czasu. Nie dokona się dzięki jednej kampanii, konferencji czy akcji profilaktycznej.

Potrzebujemy konsekwentnej edukacji, łatwiejszego dostępu do badań, zaangażowania środowiska medycznego, organizacji pacjenckich, szkół i rodzin. Potrzebujemy również mężczyzn, którzy swoim przykładem pokażą, że można otwarcie mówić o zdrowiu, zadawać pytania i korzystać z pomocy bez poczucia wstydu.

Konferencja „Zdrowie po męsku”, zorganizowana przez Okręgową Izbę Lekarską w Warszawie, była okazją do rozmowy o tym, jak skuteczniej docierać do mężczyzn z przekazem dotyczącym profilaktyki i jak budować zdrowsze postawy już od dzieciństwa.

Dla Fundacji STOMAlife udział w tej dyskusji jest naturalną częścią naszej misji. Bo choć na co dzień wiele uwagi poświęcamy życiu ze stomią, równie ważne jest dla nas to, co dzieje się znacznie wcześniej – zanim pojawi się diagnoza, zanim konieczne będzie leczenie, zanim choroba zacznie wyznaczać rytm codzienności.

Być może jednym z najważniejszych kroków w profilaktyce zdrowia mężczyzn jest zmiana samego rozumienia siły. Bo odwagą nie zawsze jest zaciskanie zębów i ignorowanie problemu. Czasem odwagą jest umówienie wizyty, wykonanie badania i przyznanie, że własne zdrowie zasługuje na uwagę.

---

Fundacja STOMAlife od lat działa na rzecz edukacji zdrowotnej, profilaktyki chorób jelit oraz poprawy jakości życia osób ze stomią. Poprzez kampanie społeczne, spotkania edukacyjne i działania informacyjne zachęca do świadomego dbania o zdrowie oraz przełamywania stereotypów związanych z chorobą i leczeniem.

Warszawa, 4 listopada 2026