Stomia od kuchni. Ja tego nie ogarniam. Jak usunąć świeżą pastę ze skóry?

Każdy stomik ma w pamięci swoje pierwsze kroki w życiu z woreczkiem. Szczególnie dobrze pamięta te chwile, kiedy zniechęcenie mieszało się ze złością, bezradnością i kompletnym zagubieniem.

Jednym z takich doświadczeń jest odklejenie się worka w trybie awaryjnym, po kilku godzinach od jego nałożenia. To sytuacja po pierwsze krępująca – szczególnie, gdy doświadcza się jej poza własną przestrzenią, w której można od razu skorzystać z łazienki, i po drugie – stresująca.

Z tego powodu w dzisiejszej „Stomii od kuchni” szczególnie dokładnie przyglądam się paście stomijnej, która potrafi nieźle zestresować. Dlaczego? Ponieważ czasami za nic w świecie nie chce się odkleić od skóry, choć przed nałożeniem nowego sprzętu trzeba ją przecież dokładnie oczyścić.

Co dzieje się, gdy worek się samoistnie odkleja? Co stomik widzi po zdjęciu worka i jak to, co widzi, usunąć ze skóry? O tym wszystkim w dzisiejszym artykule.

Najpierw: czym właściwie jest pasta stomijna?

Pasta stomijna należy do materiałów hydrokoloidowych stosowanych wokół stomii. Jej zadaniem jest wypełnianie nierówności skóry i uszczelnianie przestrzeni między skórą a płytką, tak aby ograniczyć możliwość przedostawania się treści stomijnej pod płytkę, a stamtąd – wprost na brzuch poza nią. Jest bardzo skuteczna. I bardzo lepka.

Właśnie ta lepkość, tak ważna dla utrzymania pasty w miejscu – wokół stomii i tam, gdzie trzeba wyrównać nierówności skóry – bywa irytująca. Zarówno podczas nakładania, jak i później, podczas jej usuwania. By ułatwić sobie aplikację, przed nakładaniem pasty na skórę warto zwilżyć końce palców wodą, tak aby podczas modelowania uszczelnienia wokół stomii nie przyklejała się ona do dłoni. Ważne jest przy tym, aby skóra wokół stomii była sucha. Zwilżamy więc palce, a nie skórę brzucha, na którą pasta ma trafić. To ważne rozróżnienie i warto o nim pamiętać: palce wilgotne – skóra sucha, nigdy na odwrót.

W tym miejscu warto wspomnieć o jeszcze jednej rzeczy: pasta świeżo nałożona i pasta po kilku dniach noszenia sprzętu to zupełnie inna sprawa. Podczas planowej zmiany worka jej pozostałości na skórze mogą być niewielkie. Inaczej jest, gdy worek odkleja się awaryjnie, zaledwie po kilku godzinach od założenia. Wtedy pasta z reguły jest nadal miękka i lepka, a na dokładkę bardzo trudno ją usunąć ze skóry do czysta. Według wielu opinii osób, które tego próbowały, często jest to po prostu niemożliwe.

Co właściwie widzisz po odklejeniu się płytki?

Po awaryjnym odklejeniu płytki obraz skóry wokół stomii może nie być szczególnie zachęcający. Zwłaszcza jeśli płytka „puściła” po kilku godzinach i zdążyła się już pod nią znaleźć treść stomijna. Na skórze będzie więc pasta, a skoro płytka się odkleiła i treść wyciekła poza nią – również ona. A wszystko to potrafi się ze sobą wymieszać.

Warto jednak wiedzieć, co właściwie znalazło się na skórze i co powinno się teraz zrobić. Treść stomijna to jedno, pozostałości pasty – drugie. W przypadku obecności treści na skórze najważniejsze jest jak najszybsze jej usunięcie, ponieważ ma ona właściwości drażniące i przyczynia się do podrażnienia skóry. Dotyczy to szczególnie treści z ileostomii, która może prowadzić do jej uszkodzenia.

Pasta jest natomiast materiałem, który został tam nałożony celowo. Problem pojawia się wtedy, gdy trzeba ją usunąć, a ona nadal jest świeża, lepka i mocno trzyma się skóry.

I właśnie tutaj łatwo wpaść w pułapkę.

Najważniejsza zasada: nie szoruj skóry do zera

Po zdjęciu płytki pierwsze, co przychodzi człowiekowi do głowy, to bardzo słuszna w tej sytuacji myśl: „trzeba oczyścić skórę przed założeniem nowego sprzętu”. I oczywiście należy to zrobić. Tyle że czysta skóra nie oznacza skóry wyszorowanej za wszelką cenę, tak, by nie został na niej nawet najmniejszy ślad pasty. Jeśli pasta odmawia współpracy, trzymając się niewzruszenie skóry – najrozsądniejszym pomysłem jest dać jej spokój.

Tymczasem zdarza się bardzo często, że pasta nie chce zejść podczas delikatnego oczyszczania wodą lub przeznaczonym do tego preparatem, więc stomik zaczyna pocierać skórę coraz intensywniej, z reguły z marnym efektem. Pasta tkwi na skórze jak zaczarowana. Wtedy nierzadko przychodzi mu do głowy pomysł, żeby pomóc sobie paznokciami albo szorstką myjką i po prostu ją zdrapać.

To bardzo zły kierunek. Intensywne pocieranie i próby mechanicznego usunięcia pasty mogą przy okazji uszkodzić naskórek. Zamiast pozbyć się resztek pasty, można więc niepotrzebnie zafundować sobie kolejny problem – podrażnioną i bolesną skórę.

Czy da się zrobić cokolwiek „bardziej”?

Jeśli masz taką możliwość, po awaryjnym odklejeniu worka najpierw oczyść skórę z treści stomijnej. Możesz użyć do tego wody i miękkiej gazy albo specjalnej chusteczki przeznaczonej do oczyszczania skóry wokół stomii.

Preparat do oczyszczania skóry i usuwania pozostałości po sprzęcie może pomóc również w usunięciu pasty. Trzeba jednak pamiętać, że pasta po kilku godzinach noszenia sprzętu może być na tyle lepka, że nie zejdzie od razu i w całości. Jeśli po delikatnym oczyszczeniu jej niewielka ilość nadal pozostaje na skórze, nie próbuj usuwać jej za wszelką cenę.

Nie szoruj, nie zdrapuj i nie pocieraj skóry coraz mocniej. Jeśli pasta stawia opór, lepiej zostawić jej niewielką pozostałość niż uszkodzić naskórek.

Nie należy też zastępować preparatu przeznaczonego do skóry wokół stomii przypadkowym środkiem z łazienki. Alkohol, rozpuszczalniki, zmywacze czy kosmetyki zapachowe mogą dodatkowo podrażnić skórę.

Jeśli musisz wybierać – skóra z odrobiną pasty stomijnej czy skóra bez pasty, ale uszkodzona przez tarcie i zdrapywanie – wybierz to pierwsze. Z pozostałością pasty można poradzić sobie podczas kolejnej zmiany, kiedy łatwiej będzie ją delikatnie usunąć.

Pamiętaj – nie warto walczyć o skórę bez najmniejszego śladu pasty kosztem jej dobrej kondycji. Przygotowując miejsce pod nową płytkę, najważniejsze jest delikatne oczyszczenie skóry z treści stomijnej i innych zanieczyszczeń oraz jej dokładne osuszenie. A jeśli niewielka ilość pasty nadal zostanie na skórze – trudno. Tyle musi wystarczyć.

A może problem wcale nie zaczyna się od pasty?

Jeśli worek odkleił się awaryjnie raz na jakiś czas, trudno. Takie sytuacje się zdarzają. Problem zaczyna się wtedy, gdy scenariusz się powtarza: worek po kilku godzinach zaczyna podciekać, trzeba go odkleić, na skórze zostaje świeża pasta i całą procedurę trzeba wykonać od nowa.

Wtedy warto spojrzeć na sprawę szerzej, bo pasta nie jest przyczyną problemu. Jest jego częścią, a właściwie – świadkiem tego, co wydarzyło się wcześniej.

Szczególnie cenna jest obserwacja, czy podciekanie za każdym razem pojawia się w tym samym miejscu. Taka informacja może pomóc ustalić, gdzie znajduje się problem ze szczelnością.

Jeżeli treść stomijna regularnie dostaje się pod płytkę, warto sprawdzić jej dopasowanie do stomii, kształt i kondycję skóry wokół niej oraz to, czy w miejscu podciekania nie ma fałdu, zagłębienia, blizny albo innej nierówności. Znaczenie może mieć tu również sposób nakładania i modelowania pasty oraz to, czy rodzaj płytki nadal odpowiada kształtowi i wielkości stomii. Płytka stomijna dobrana tuż po operacji, gdy stomia była jeszcze obrzęknięta, może z czasem przestać pasować, gdy obrzęk schodzi.

Ogarniesz to. Zobaczysz.

Temat odklejania się płytki w trybie awaria, połączony z problemem świeżej, trudnej do usunięcia pasty, to coś, co mocno podkopuje wiarę w siebie każdego stomika. Zwłaszcza mocno dotyczy to osób bez doświadczenia, które dopiero uczą się życia z nową rutyną.

Właśnie dlatego warto wiedzieć to, co ogranicza stres. Życie ze stomią to lekcje wyciągane z obserwacji. Jeśli problem częstych awarii worka zdarza się i Tobie – daj nam znać. W gronie naszych wolontariuszy są stomicy, którzy dyskretnie i z empatią podzielą się swoimi doświadczeniami. Jeśli temat będzie wymagał profesjonalnego wsparcia – również je u nas otrzymasz. Z tematem stomii nikt nie musi zostawać sam. Ty również nie powinieneś.

Tekst: Iza Janaczek
Foto: blog Med4Me, należący do sieci sklepów Med4Me.

Prezentowane zdjęcia przedstawiają produkty stomijne, odpowiednio: