Stomia od kuchni. Zimowe wyzwania tuż po operacji

Zima bywa wymagająca sama w sobie. Dla osób, które dopiero co przeszły operację wyłonienia stomii, ten czas może przynieść dodatkowe obawy — nie tylko o zdrowie, ale także o codzienne, najprostsze czynności. Niskie temperatury, śliskie chodniki, świąteczny pośpiech, zmiana trybu dnia, częstsze przeziębienia. Wszystko to sprawia, że start w nowe życie ze stomią zimą potrzebuje cierpliwości, planu i odrobiny wsparcia.

W dzisiejszej ‘Stomii od kuchni’ znajdują się praktyczne obserwacje na temat zimowej codzienności doświadczanej po operacji wyłonienia stomii. Więc jeśli jesteś po operacji i właśnie startujesz z nowym życiem – zostań, ten artykuł jest właśnie dla Ciebie.

Pierwsze wyjścia z domu — spokojnie, bez presji

W pierwszych tygodniach po operacji ciało jest jeszcze osłabione, a każdy krok bywa poprzedzony lekką niepewnością.

Dlatego zwłaszcza zimą warto szczególnie zadbać o swoje własne bezpieczeństwo. O co chodzi, konkretnie? O małe rzeczy budujące lepszą i bardziej komfortową codzienność, których być może nie łączysz drogi Przyjacielu Stomiku, ze swoim stoma-samopoczuciem. A szkoda – bo warto.

• Śliskie powierzchnie to realne ryzyko.
  Po operacji upadek może być groźny dla brzucha i pooperacyjnej rany. Wybieraj stabilne buty z dobrą podeszwą, a spacer skracaj, jeśli czujesz zmęczenie, bądź jeśli aura nie sprzyja.
• Nie spiesz się.
  Twój brzuch potrzebuje czasu, by się zregenerować. Zimą łatwo o spięcie ciała. Gdy temperatura spada, odruchowo spinamy się, kulimy i napinamy mięśnie. Staraj się chodzić wolniej i bardziej uważnie.
  Dopasuj odzież do temperatury. Stomia to nie powód, by się ubrać zbyt grubo i przegrzać lub, by zastosować mniej warstw i się przeziębić. Gdy wiesz, że pogoda nie sprzyja - przełóż aktywizację na czas, gdy będą bardziej sprzyjające warunki. Pamiętaj! Jesteś rekonwalescentem. Masz prawo do wolniejszego tempa.
• Zestaw awaryjny to Twój nowy przyjaciel
  Przy każdym wyjściu z domu zabieraj z sobą zapasowy zestaw. Zrób z tego rutynę. Mała kosmetyczka ze sprzętem stomijnym powinna zostać Twoim nieodłącznym towarzyszem. Zabieraj ją z sobą gdziekolwiek się wybierasz - dla spokoju głowy i na wszelki wypadek, gdyby okazało się, że musisz wymienić sprzęt poza domem. W "wyjściowej kosmetyczce" znaleźć się powinny: 1-2 worki i płytki - jeśli używasz, chusteczki do czyszczenia skóry i te z barierą ochronną, 1-2 krążki hydrokoloidowe lub 1 pasta uszczelniająca (jeśli używasz), woreczki na odpady.

Brzuch zimą to ciepło, ale bez ucisku.

I tu nie piszemy niczego bardzo odkrywczego. O jakościowym życiu, także tym ze stomijnym workiem, decydują często detale. Małe codzienne rzeczy, które wszyscy robimy, ale za często – machinalnie, z przyzwyczajenia i bez refleksji, czy w tej postaci to, co dla siebie robimy w ogóle działa tak, jak powinno. A zatem:

• Ochrona – tak, ale z umiarem
• Niska temperatura może sprawiać, że mięśnie brzucha napinają się mimowolnie, a to po operacji bywa nieprzyjemne. Ochrona przed zimnem jest ważna, ale nie należy z nią przesadzać. Wybieraj miękkie warstwy, najlepiej z tkanin oddychających i nie krępujących ruchów. Pamiętaj, by nie przesadzać z ilością warstw – ciepło jest ważne, ale przegrzanie może być źródłem dyskomfortu, także stomijnego,
• Unikaj nagłych zmian temperatur
• Gdy z zimnego powietrza wchodzisz do bardzo ciepłego pomieszczenia (np. poczekalnia, galeria handlowa, apteka, przedział pociągu), zdejmuj wierzchnie warstwy, a już na pewno - rozepnij - w przeciwnym razie skóra może się szybciej spocić. To z kolei może wpływać negatywnie na przyczepność sprzętu.
• Obserwuj skórę
• Zimą częściej bywa przesuszona. Jeśli widzisz, że okolice stomii są bardziej wrażliwe, pojawia się zaczerwienienie, podrażnienie — reaguj od razu. Odpowiednie preparaty ochronne – zwłaszcza zimą to podstawa.

Ubiór zimowy — warstwowo, wygodnie, ale z umiarem i praktycznie

Dobra wiadomość? Zimowe ubrania pomagają ukryć sprzęt, czyniąc go bardziej dyskretnym, a każda miękka warstwa działa dodatkowo ochronnie.

• Postaw na warstwy. Pod koszulkę możesz założyć cienką, miękką bieliznę, która delikatnie otuli brzuch.
• Unikaj twardych szwów, zapięć i grubych pasków w okolicy stomii. Jeśli czujesz jakiekolwiek uwieranie — zmień ubranie. Twój komfort jest teraz priorytetem.
• Kurtki i płaszcze z szerszym krojem pozwalają na swobodę ruchu oraz dyskretne noszenie sprzętu, nawet jeśli w pierwszych tygodniach częściej kontrolujesz jego ułożenie.

Zmiana sprzętu zimą — skupienie i ciepło to klucz

Zimne dłonie i chłodniejsze pomieszczenia sprawiają, że zmiana sprzętu bywa trudniejsza niż latem.

O czym pamiętać?

• Temperatura pomieszczenia. Zadbaj o temperaturę pomieszczenia, w którym zmieniasz sprzęt stomijny. Im cieplej, tym łatwiej prawidłowo przykleić płytkę. Kleje stomijne są bardziej elastyczne i pewniej trzymają, gdy skóra jest sucha i ciepła.
• Temperatura dłoni. Ogrzej dłonie przed zmianą sprzętu. To drobny gest, ale poprawia precyzję i komfort podczas zabiegów higienicznych na skórze wokół stomii.
• Chwila dla ciała. Unikaj zmian sprzętu tuż po powrocie z mrozu. Daj skórze kilka minut, by wróciła do naturalnej temperatury.
• Chwila dla sprzętu. Jeśli sprzęt przechowujesz w zimnym miejscu - przed zmianą worka daj mu kilka minut na złapanie temperatury pokojowej.
• Uważność na wygląd skóry. Zimą może być bardziej zaczerwieniona, przesuszona i wrażliwa. Jeśli zauważasz, że sprzęt odkleja się teraz częściej, spróbuj akcesoriów ochronnych lub innego typu płytki. Porozmawiaj o tym z pielęgniarką lub opiekunką stomijną, która pomoże dobrać coś odpowiedniego.

Czego zimą lepiej unikać w pierwszych tygodniach po zabiegu

Twoje ciało jeszcze się regeneruje, więc nie wszystko będzie teraz dobrym pomysłem.

Co warto przemyśleć lub rozłożyć w czasie?

• Długie, męczące spacery po śniegu.
  Organizm po operacji szybko się męczy, a mięśnie brzucha nie lubią przeciążeń.
• Podnoszenie ciężkich zakupów.
  Zimą często dźwigamy więcej — duże zakupy by przygotować rodzinne spotkania, świąteczne sprawunki. Na początku, tuż po operacji warto zrezygnować z samodzielnych dużych zakupów lub poprosić o pomoc.
• Intensywne lub nagłe przegrzewanie brzucha.
  Termofory, elektryczne koce, bardzo gorące kąpiele, to świetny pomysł, by złapać ciepło, ale mogą podrażniać skórę i wpływać na klej.
• Duży wysiłek fizyczny na zewnątrz (zwłaszcza na mrozie).
  Bieganie, odśnieżanie, szybkie marsze — mięśnie brzucha powinny być chronione, a nie przeciążone.
• Duży wysiłek fizyczny w domu
  Przedświąteczne pastowanie podłóg, mycie okien i forsowne porządki to coś coś, z czego powinieneś zrezygnować, zwłaszcza, jeśli jesteś tuż po operacji.

Świąteczny czas — spokojnie, w swoim tempie

Drogi Przyjacielu Stomiku, jeśli Twoja operacja przypadła na okres zimowy, święta mogą budzić drobny niepokój i kilka pytań: czy będziesz w stanie usiąść do stołu, czy dłuższe wyjścia będą bezpieczne, czy sprzęt wytrzyma zmianę rytmu dnia, co z 12.daniami?

Jak podejść do tematu pierwszych świąt ze stomią, by nie stresowały?

• Planuj krótsze wyjścia. Pierwsze tygodnie to nie czas na wielogodzinne wizyty.
• Uważaj na świąteczne potrawy. Tłuste, ciężkie dania lub liczne dokładki mogą powodować zwiększoną pracę jelit. Nie bój się powiedzieć: „nie, dziękuję” – na propozycję dania, którego jeszcze nie powinieneś jeść, zwłaszcza poza domem.
• Zadbaj o własny spokój. Jeśli poczujesz potrzebę odpoczynku lub konieczność zmiany sprzętu, prywatna przestrzeń bardzo Ci w tym pomoże. Jesteś po operacji. Nie wahaj się korzystać z tego przywileju.
• Nie zmuszaj się do świętowania w pełnym wymiarze. Jeśli chcesz być nas spotkaniu chwilę - bądź chwilę. Jeśli potrzebujesz odpocząć - odpocznij.

Masz prawo do spokoju i wolniejszego tempa

Zima sprzyja wyciszeniu — i może to właśnie dobry czas, by uczyć się swojego nowego rytmu. W pierwszych tygodniach życia ze stomią Twoje ciało potrzebuje troski i bezpieczeństwa. To nie czas na udowadnianie sobie, że dasz radę tak, jak przed operacją. Na większe aktywności przyjdzie czas. Nie przyspieszaj powrotu do sił, nie przeskakuj etapów, nie ulegaj presji, nie porównuj się z innymi. Rekonwalescencja to nie zawody na czas.

A jeśli cokolwiek budzi Twój niepokój — skontaktuj się z pielęgniarką stomijną, lekarzem lub Fundacją STOMAlife. Jesteśmy tu, by pomóc Ci przejść ten zimowy start jak najspokojniej i z poczuciem, że nie jesteś w tym sam.

Tekst: Iza Janaczek
Foto: Fundacja STOMAlife, blog Med4Me, pexels