Stomia od kuchni. Zima z przepukliną okołostomijną czego unikać, by nie pogłębiać problemu?

Zima potrafi wystawić na próbę każdego. Krótkie dni, mróz, śnieg i śliskie nawierzchnie - to wyzwania dla organizmu, także osoby ze stomią. Zwłaszcza jeśli nie jest jej obcy problem przepukliny okołostomijnej. To bardzo ważny temat, choć często pomijany w rozmowach o stomii. Tymczasem wiedza o tym, co problem ten wywołuje i pogłębia to droga do lepszego dbania o siebie.

W dzisiejszej "Stomii od kuchni" przyglądamy się bliżej przepuklinie okołostomijnej i temu, jak łatwo może się pogłębiać w zwykłych, codziennych sytuacjach - od dźwigania zakupów, przez odśnieżanie czy poślizgnięcie się na chodniku, aż po mimowolne napinanie brzucha podczas wchodzenia po schodach.

Podpowiadamy też, jak przejść przez zimę z przepukliną bezpiecznie, minimalizując ryzyko nasilenia dolegliwości i zachowując możliwie pełen komfort życia.

Dlaczego zima "może pogłębiać" przepuklinę?

Nie, to wcale nie mit. I o ile zima nie powoduje przepukliny – o tyle ta specyficzna pora roku może się przyczynić do jej pogłębienia lub powstania. I nie chodzi o samą porę roku, a o naszą ludzką nieuważność na sytuacje, w których, jako stomicy powinniśmy być bardziej czujni.

Przepuklina okołostomijna to osłabienie mięśni brzucha wokół stomii, które prowadzi do uwypuklenia się jelita lub tkanki pod skórą. I warto o tym pamiętać zwłaszcza zimą, bo to pora, podczas której stosunkowo łatwo narazić się na dodatkowe obciążenia.

O czym mowa? O drobnych codziennych zdarzeniach i przyzwyczajeniach, które czasami mogą stać się przyczynkiem problemu.

Zwróćmy więc uwagę na to, co może przyczyniać się do eskalacji problemu, zwłaszcza, że często wywołują go rzeczy zdarzające się nam codziennie.

Pamiętajmy więc, że:

• zimno powoduje napinanie mięśni brzucha. Ciało automatycznie szuka ciepła, napinając mięśnie, co w miejscu osłabienia dodatkowo je obciąża;
• śliskie nawierzchnie i niespodziewane poślizgi to pułapka. Nagłe reakcje czy balansowanie na lodzie mocno napinają brzuch.
• rzeczy które każdy robi, choć nie każdy powinien. Potrójny klasyk dźwiganie zakupów. To najczęstszy "zimowy grzeszek". W czasie zimy, zwłaszcza w okolicy świąt zapominamy, że nawet jeden kurs ze sklepu do samochodu i potem z garażu do domu z ciężkimi torbami pełnymi sprawunków w rękach wystarczy, by przepuklina stała się faktem.

Drugie miejsce w rankingu pt. "jak sprowokować przepuklinę okołostomijną" należy do generalnych przedświątecznych porządków, z noszeniem drzewa do kominka włącznie. Podium zamyka odśnieżanie podjazdu, zwłaszcza w niedługim czasie po operacji.

Pamiętajmy, że odśnieżanie i praca z łopatą (odrzucanie odgarniętego śniegu) – wymusza skręty tułowia i zwiększa ciśnienie wewnątrzbrzuszne, co może powiększać przepuklinę.

Mam przepuklinę i co dalej?

Przepuklina jest tym bardziej uciążliwa im jest większa. Warto więc robić wszystko, by się nie powiększała. Postaw na uważność i cierpliwość. Odpuść sobie perfekcjonizm (np. w konkurencji na najlepiej wysprzątany dom na święta, czy najpiękniej odśnieżony podjazd). Nie porównuj się z innymi. Każdy organizm ma swoje limity wytrzymałości. To, że inny stomik chodzi na siłownię i ćwiczy pompki, nie znaczy, że Ty w tym samym momencie możesz poddać ciało podobnym obciążeniom.

1. Planuj ruch i dźwiganie

   • Rozdziel zakupy na mniejsze porcje.
   • Korzystaj z wózków lub plecaków zamiast torby w jednej ręce.
   • Unikaj noszenia ciężarów na brzuchu – trzymaj je blisko ciała, ale nie uciskaj stomii.

2. Uważaj na śliskie nawierzchnie

   • Stosuj buty z dobrą przyczepnością.
   • Chodź krótszymi krokami i kontroluj tempo.
   • Jeśli to możliwe, korzystaj z poręczy lub kijków do równowagi.

3. Ostrożnie przy odśnieżaniu

   • Unikaj odśnieżania. Jeśli jednak musisz to robić, staraj się nie skręcać tułowia gwałtownie.
   • Używaj lekkich łopat lub dziel pracę na krótsze odcinki.
   • Rozważ pomoc innych – zdrowie brzucha jest ważniejsze niż szybkie odśnieżanie.

4. Dbaj o właściwą postawę

   • Przy wstawaniu i siadaniu kontroluj mięśnie brzucha – napinaj je świadomie, nie instynktownie.
   • Zaznajom się z pasem stomijnym. Jest wsparciem w temacie życia z przepukliną.

5. Ubranie zimowe

   • Unikaj ciasnych pasów lub warstw ściskających brzuch.
   • Wybieraj odzież z lekkim luzem w okolicy stomii.

Kiedy reagować natychmiast

Skontaktuj się ze specjalistą, gdy:

• wyczuwasz gwałtowne powiększenie przepukliny po aktywności.
• pojawia się ból, zaczerwienienie lub podrażnienie skóry wokół stomii.
• zauważysz trudności z przyczepnością sprzętu – odklejanie płytki lub przeciekanie może być pierwszym sygnałem, że potrzebujesz fachowego wsparcia.

W takich sytuacjach najlepiej skontaktować się z pielęgniarką stomijną lub lekarzem. Nie próbuj przeczekać problemu samodzielnie, zwłaszcza gdy dyskomfort się nasila.

Zimę z przepukliną okołostomijną - stoma-protipy

• Stosuj małe, częste przerwy podczas spacerów lub pracy fizycznej – daj mięśniom chwilę odpoczynku.
• Zadbaj o dobrze dobrany sprzęt stomijny. Czasem w zimie warto zastosować mocniejszą płytkę lub pas wzmacniający, jeśli zaleci to specjalista.
• Nie rób wszystkiego sam - poproś o pomoc. Nie wstydź się prosić o wsparcie przy noszeniu zakupów lub odśnieżaniu. Stomia rządzi się swoimi prawami, jednym z nich jest ostrożność przy pracach siłowych.

Świadomość i uważność to nie słabość lecz część dbania o siebie.

Zima z przepukliną okołostomijną wymaga świadomej uważności. Nie chodzi o to, by rezygnować z aktywności, ale by dopasować ją do możliwości swojego brzucha.

Pamiętaj: przepuklina okołostomijna nie musi ograniczać życia zimą, jeśli świadomie unikasz nagłych obciążeń i dbasz o postawę. Czasami małe zmiany w codziennych czynnościach potrafią zrobić dużą różnicę, zwiększając tym samym

Twoje bezpieczeństwo i komfort. 

Jeśli temat przepukliny dotyczy właśnie Ciebie, drogi Przyjacielu Stomiku, ale nie do końca potrafisz sobie z nim poradzić, skontaktuj się z pielęgniarką stomijną. Koniecznie zajrzyj też na naszą grupę wsparcia i porozmawiaj z Wolontariuszami Fundacji. Wielu z nich wie, z czym się mierzysz, z własnego doświadczenia. Z tematem stomii nikt nie musi mierzyć się sam. Ty również.

Tekst: Iza Janaczek
Foto: Fundacja STOMAlife, pexels