Stomia od kuchni. Podciekanie treści pod płytkę stomijną - przyczyny, błędy i sposoby zapobiegania

Podciekanie treści stomijnej pod płytkę stomijną to najczęściej spotykany problem, z którym mierzy się bardzo wielu stomików. W sieci — na forach, czatach i w rozmowach — podciekanie to jeden z najczęściej wracających tematów i realny problem, który odbiera komfort życia.

O podciekaniu treści wprost na skórę pod płytką nie mówi się na początku życia z, workiem. Na początku każdy stomik otrzymuje instrukcję działania, spis haseł i nazw, które musi szybko przyswoić i listę kroków ułatwiających zrozumienie nowego życia.

A potem przychodzi dzień, w którym wraca do domu, zmienia worek samodzielnie, raz, drugi, kolejny i:
- sprzęt zaczyna podciekać - czyli treść ze stomii dostaje się na skórę, powodując pieczenie, szczypanie i z czasem ból. Po zdjęciu worka okazuje się, że skórze wokół stomii daleko do dawnego wyglądu. Jest zaczerwieniona, tkliwa, podrażniona, a często - sącząca się i fizycznie uszkodzona.

W takiej chwili bardzo często pojawia się stres, zniechęcenie i bardzo konkretne pytanie:
„czy to ja robię coś nie tak, czy coś się zmieniło i to przegapiłem/am?

I właśnie o tym ważnym temacie piszę w dzisiejszej ‘Stomii od kuchni’. Ten artykuł systematyzuje wiedzę na temat podciekania treści pod stomijną płytkę, podkreśla jak jest niebezpieczne ale też – wskazuje, co robić, by go uniknąć. Zapraszam do lektury.

Dlaczego sprzęt stomijny przecieka mimo prawidłowej zmiany?

W praktyce podciekanie bardzo rzadko wynika z jednego błędu. Najczęściej to efekt kilku nakładających się czynników – technicznych, anatomicznych i pielęgnacyjnych. Duże znaczenie ma też brak doświadczenia, zwłaszcza na początku drogi ze stomią.

To, że w szpitalu wszystko działało „książkowo”, nie oznacza, że w domu będzie tak samo. Tam sprzęt był dopasowywany do aktualnego stanu stomii i zakładany przez osoby z doświadczeniem. W domu zmienia się wszystko — miejsce, warunki i odpowiedzialność. Już na samym początku stomik zostaje z tematem sam, nie mając jeszcze praktyki i pewności, co do słuszności swoich działań.

To wszystko łącznie tworzy zupełnie nową rzeczywistość, ale...

To da się ogarnąć!

I warto o tym pamiętać. Podciekanie to nie norma, to sygnał organizmu, że trzeba lepiej dopasować sprzęt i poświęcić więcej uwagi wymianie worka, zwłaszcza, że w przypadku stoma-higieny wszystko ma znaczenie.

7 najczęstszych przyczyn podciekania sprzętu stomijnego

Źle dopasowany otwór w płytce
- Powód:
  wycięty w stomijnej płytce otwór jest za duży lub za mały, wycięto go „na oko”, bez aktualnego pomiaru stomii.
- Efekt:
  - za duży otwór - treść ma kontakt ze skórą i zaczyna podciekać pod płytkę
  - za mały otwór – płytka uciska na stomię powodując jej mikrourazy. Za mały otwór w płytce to również ryzyko podważania przylepca od środka, przez co treść może wyciekać wprost na skórę
- Stoma-protip:
  mierz stomię regularnie (szczególnie w pierwszych miesiącach). Wytnij otwór ok. 1 mm większy niż obwód stomii – i bacznie obserwuj, czy to wystarczający dystans. Reaguj – jeśli jest zbyt duży lub zbyt mały. Nie korzystaj stale z jednego szablonu. Nie wycinaj otworu „na oko”
Nierówna powierzchnia skóry wokół stomii
- Powód:
  blizny, fałdy, zagłębienia, przepuklina okołostomijna. To wszystko zakłóca dokładne przyleganie sprzętu
- Efekt:
  płytka nie przylega równomiernie, przez co powstają mikroszczeliny, przez które treść podcieka, zalegając bezpośrednio na nieosłoniętej skórze
- Stoma-protip:
  - wypełnij nierówności pastą uszczelniającą lub pierścieniem
  - przy stomii na poziomie skóry lub wklęsłej rozważ płytkę wypukłą typu convex
  - dociśnij do ciała szczególnie miejsca „trudne”, nie tylko środek płytki
Wilgotna, tłusta lub uszkodzona skóra
- Powód:
  wilgotna, niedokładnie osuszona skóra wokół stomii; skóra na której są pozostałości po kleju, paście lub kosmetykach nie przeznaczonych do stomii (np. perfumowane mydła, żele, kremy, balsamy); sączące się podrażnienia skóry.
- Efekt:
  przylepiec nie trzyma właściwie na całej powierzchni, płytka zaczyna się odklejać, bądź nie jest przyklejona równomiernie, a to daje przestrzeń dla podciekającej treści
- Stoma-protip:
  myj skórę wokół stomii letnią wodą i szarym mydłem lub rekomendowanymi dla stomików akcesoriami czyszczącymi (płyny, pianki). Nie używaj kosmetyków nieprzeznaczonych do pielęgnacji stomii (np. perfumowane mydła itp.). Dokładnie osusz skórę (nawet chwilę „odczekaj” przed założeniem sprzętu). Przy podrażnieniach użyj dodatkowych wspierających i chroniących skórę akcesoriów stomijnych – mowa o półpierścieniach z aloesem lub miodem manuka, preparatach ochronnych i / lub pudrze. Zabezpieczą i ukoją tkliwą skórę.
Zbyt rzadkie zmiany sprzętu
- Powód:
  noszenie sprzętu dłużej niż zaleca producent lub „do momentu, aż zacznie sam się odklejać”
- Efekt:
  przylepiec traci szczelność od środka – to idealne warunki do podciekania treści i jej zalegania na nieosłoniętej skórze.
- Stoma-protip:
  ustal swój rytm zmiany (np. co 2–4 dni przy ileostomii, indywidualnie przy kolostomii i urostomii) i stosuj się do niego, nawet jeśli sprzęt „jeszcze się trzyma”
Błędy przy zakładaniu sprzętu
- Powód:
  pośpiech, niedokładne oczyszczenie i wysuszenie skóry, zbyt krótki docisk płytki do ciała
- Efekt:
  płytka nie „wiąże” się dobrze ze skórą, przez co szybciej się odkleja i daje możliwość podciekania treści i jej kontaktu ze skórą.
- Stoma-protip:
  Zanim nakleisz nową płytkę na ciało - ogrzej ją dłonią (ciepło poprawia przyczepność).
  Po przyklejeniu przytrzymaj dłoń na płytce dociskając ją lekko do skóry przez minimum 30–60 sekund. Nie zakładaj sprzętu „na szybko” — to moment, który decyduje o jego szczelności i – Twoim komforcie.
Rodzaj stomii i charakter treści jelitowej
- Powód:
  - ileostomia – tu występuje treść płynna, enzymatyczna, bardziej agresywna dla skóry
  - kolostomia – tu treść jest zwykle gęstsza, ale biegunki zmieniają sytuację
  - urostomia – tu mamy do czynienia z moczem, jest mocno penetrujący, rozmiękczający płytkę i drażniący skórę
- Efekt:
  przy rzadszej treści łatwiej o podciekanie i podrażnienia skóry.
- Stoma-protip:
  Obserwuj reakcję na dietę i nawodnienie.
  Przy częstym podciekaniu zapytaj specjalisty o dodatkowe uszczelnienie
  Zdecydowanie i szybko reaguj przy biegunce — to moment zwiększonego ryzyka
Zmiany w ciele
- Powód:
  zmiana masy ciała, napięcia skóry, pojawienie się przepukliny, zmiana kształtu stomii
- Efekt:
  wraz ze zmianami w ciele sprzęt przestaje pasować tak jak wcześniej, a to zwiększa znacznie ryzyko pojawienia się nieszczelności
- Stoma-protip:
  jeśli coś zaczyna przeciekać „bez powodu”, to zwykle powód jednak jest — tylko się zmienił. W takiej sytuacji:
  - sprawdź ponownie rozmiar stomii, być może nie wystaje już wystarczająco i teraz potrzebujesz innego rodzaju płytki stomijnej.
  - oceń kształt brzucha wokół niej
  - zapytaj o dodatkowe akcesoria uszczelniające

Co realnie działa? I o czym powinien pamiętać każdy stomik (stoma-top 5)

Przeciekanie to nie „urok stomii”. To zawsze sygnał, że jest konkretna przyczyna takiego stanu rzeczy. W większości przypadków da się ją znaleźć i wyeliminować.
Dlatego warto pamiętać o złotej piątce komfortu stomijnego – ta wiedza to podstawa spokoju ducha i lepszego życia z workiem stomijnym

właściwie dopasowany otwór w płytce
sucha, czysta skóra
właściwa technika przyklejania
regularna zmiana sprzętu
wsparcie akcesoriami przy nierównościach

Drogi Przyjacielu Stomiku, jeśli podciekanie powoduje u Ciebie stres i odbiera poczucie bezpieczeństwa — zatrzymaj się na chwilę. Naprawdę nie jesteś z tym tematem sam – i co najważniejsze, wcale być nie musisz. W większości przypadków da się ten temat poukładać i odzyskać spokój. A jeśli potrzebujesz wsparcia - daj nam znać, chętnie podzielimy się naszym doświadczeniem.

Z tematem stomii nikt nie musi zostawać sam. Ty również, drogi Przyjacielu Stomiku, nie musisz i – nie powinieneś. Zwłaszcza, że jesteśmy tuż obok i chętnie pomożemy Ci lepiej zrozumieć stomię.

Tekst: Iza Janaczek
Foto: blog Med4Me należący do sieci sklepów ze sprzętem stomijnym Med4Me