Stomia od kuchni. Pierwsza zima stomika. Bezpieczna aktywność po operacji

Zima po operacji wyłonienia stomii bywa wymagająca. Ciało dopiero uczy się nowej równowagi, brzuch jest w fazie gojenia, a Ty — często między ostrożnością a potrzebą normalności — próbujesz odnaleźć własne tempo, ba, próbujesz wrócić do starego.

Do tego dochodzi zimowa normalność: śliska nawierzchnia, ciężkie ubrania, kaszel, napięcia mięśni i naturalny lęk przed tym, by „czegoś nie uszkodzić”. To wszystko sprawia, że pytanie o aktywność fizyczną zimą pojawia się bardzo szybko. I bardzo słusznie.

Drogi Przyjacielu Stomiku, jeśli jesteś świeżo po zabiegu i chcesz wiedzieć, jak poruszać się zimą mądrze, bezpiecznie i z życzliwością wobec własnego ciała, oraz kiedy wrócić do pełnej aktywności fizycznej zostań i przeczytaj do końca - ten tekst jest dla Ciebie.

Dlaczego pierwsze miesiące po operacji są szczególnie ważne?

Po operacji okolice brzucha przechodzą intensywny proces gojenia. Tkanki są osłabione, a mięśnie, które do tej pory stabilizowały tułów, potrzebują czasu, by znów współpracować. W tym okresie łatwiej o przeciążenia, przepuklinę okołostomijną czy nadmierne napięcia mięśniowe.

Zimą ryzyko wzrasta — nie dlatego, że aktywność jest niewskazana, ale dlatego, że warunki są trudniejsze. Śliska nawierzchnia wymusza nagłe ruchy równoważne, kaszel i infekcje zwiększają ciśnienie w jamie brzusznej, a grube ubrania zmieniają sposób, w jaki się poruszasz plus wpływają na działanie sprzętu – zwłaszcza, gdy zostanie on przegrzany pod ubraniem niedopasowanym do bieżącej temperatury.

Obserwuj ciało — ono naprawdę się komunikuje

Pierwsza i najważniejsza zasada brzmi: obserwuj siebie. Zmęczenie, ciągnięcie w brzuchu, uczucie rozpierania w okolicy stomii, dyskomfort pod płytką — to sygnały, że organizm potrzebuje nieco wolniejszego tempa.

Ważne!
Aktywność po operacji nie polega na jak najszybszym „przełamywaniu się”, lecz na stopniowym odbudowywaniu zaufania do własnego ciała.

Jaka aktywność jest dozwolona i wspierająca w pierwszych tygodniach po operacji?

W pierwszych tygodniach ruch nie ma nic wspólnego ze sportem czy szybkim powrotem do dawnej kondycji. Jego celem jest podtrzymanie rytmu ciała, poprawa krążenia, zapobieganie sztywności i stopniowe odbudowywanie zaufania do własnych możliwości.

Najlepszą aktywnością na tym etapie jest zwyczajny, codzienny ruch, choć dla wielu osób taka wiedza jest prawdziwym zaskoczeniem.

• Spokojny spacer po osiedlu, wyjście po bułki do pobliskiego sklepu, krótki marsz do apteki czy przejście się wokół bloku — to wszystko jest aktywnością fizyczną, która wspiera proces zdrowienia.
  Zimą lepiej krócej, ale częściej: 10–15 minut dwa–trzy razy dziennie niż jeden dłuższy spacer.
  Jeśli po powrocie czujesz się stabilnie, możesz powtórzyć aktywność następnego dnia w podobnym zakresie. W pierwszym czasie po operacji najważniejsza jest nie - presja, lecz ruch wspierający gojenie.
• Jeśli mieszkasz w bloku, wejście po schodach na piętro wolnym tempem również jest formą ruchu. Ważne, by nie wnosić ciężkich zakupów i nie przyspieszać „bo ktoś idzie z tyłu”. W razie potrzeby — zatrzymaj się. To nie wyścig.
• W domu aktywnością są także zwyczajne czynności:
  • przygotowanie prostego posiłku,
  • przejście z pokoju do pokoju,
  • powolne wstawanie z krzesła czy łóżka,
  • spokojne rozciągnięcie ramion,
  • kilka głębokich oddechów przy otwartym oknie.

To nie „nic”. To dokładnie tyle, ile trzeba na tym etapie.

Ważne!
Nie nakładaj na siebie presji. Na sport, treningi i większe obciążenia przyjdzie czas później. Teraz najważniejsze jest to, by ruch wspierał gojenie, a nie je przyspieszał na siłę.

Czego lepiej unikać w pierwszych tygodniach z woreczkiem?

Są aktywności, które zimą, tuż po operacji, niosą większe ryzyko niż korzyści. Zanim rozpoczniesz na nowo żyć tam, gdzie przerwałeś ze względu na operację, zasięgnij opinii lekarza, czy to już czas na większą aktywność.

Dobre samopoczucie jest znakiem, że organizm wraca do sił, ale nie oznacza, że należy skokowo przyspieszać rekonwalescencję.

Dlatego zachowaj ostrożność lub unikaj:

• chodzenia po oblodzonych, nierównych nawierzchniach
• gwałtownych skrętów tułowia i nagłych ruchów równoważnych (jazda na nartach, łyżwy, odśnieżanie)
• dźwigania (zakupy, odśnieżanie, ciężkie plecaki)
• sportów zimowych wymagających dynamicznej pracy brzucha
• intensywnego kaszlu „na napięciu”, bez podparcia brzucha

Ważne!
Upadek lub nagłe napięcie mięśni brzucha może być groźniejsze niż sama aktywność. Dbaj o rozważne ruchy i dobre obuwie, zwłaszcza gdy ulice i chodniki pokryte są lodem.

Kaszel, kichanie, niekontrolowane napięcia brzucha

Zimą infekcje dróg oddechowych zdarzają się częściej. Kaszel i kichanie powodują gwałtowny wzrost ciśnienia w jamie brzusznej. Dlatego tak ważne jest świadome zabezpieczanie brzucha — poprzez delikatne podparcie go dłonią lub pasem stomijnym oraz wydech w momencie kaszlu. W przypadku kichania lub kaszlu warto również kulić ramiona przyjmując pozycję osłaniającą brzuch.

To drobne gesty, które realnie chronią gojące się tkanki.

Stoma-protipy na pierwszą zimę stomika

O czym powinien pamiętać stomik rozpoczynający życie z workiem - właśnie zimą?

• Wybieraj buty z dobrą przyczepnością — stabilność to podstawa
• Ubieraj się warstwowo i tak, by nie ograniczać ruchów tułowia
• Nie przesadzaj z ilością warstw, to że jesteś po operacji, nie znaczy, że musisz nakładać 2 razy więcej odzieży „na wszelki wypadek, by się nie przeziębić”. „Za dużo” często oznacza: „niezdrowo,” bo powoduje przegrzanie
• Planuj wyjścia w ciągu dnia, gdy jest jaśniej i cieplej
• Nie noś ciężkich toreb na jednym ramieniu, nie dźwigaj i nie podnoś, zwłaszcza w pierwszych dniach po operacji
• Nie nastawiaj się na wielkie porządki i remonty, tygodnie po operacji to czas regeneracji, a nie wzmożonego wysiłku
• Jeśli coś budzi niepokój — to sygnał, by się zasięgnąć pomocy lub porady specjalisty, a nie, by problem przeczekać. Prokrastynacja i brak reakcji najczęściej daje efekt odwrotny do zamierzonego.

Ostrożność to nie słabość lecz inwestycja

Wielu nowych stomików niecierpliwi zalecana przez lekarzy szeroko pojęta: ostrożność. Autorefleksja i uważność bywają więc mylone z nadmiernym skupianiem się na sobie lub z brakiem odwagi, by zdecydowanie ruszyć do przodu .

Tymczasem mniejsze wymagania wobec siebie w tych pierwszych tygodniach po operacji to realna troska o własną przyszłość. Warto więc do tej inwestycji podejść z cierpliwością i wyrozumiałością.

Z tematem stomii nie musisz mierzyć się sam/a

Drogi Przyjacielu Stomiku, jeśli masz wątpliwości, pytania albo po prostu potrzebujesz rozmowy — pamiętaj, że Fundacja STOMAlife to nie tylko wiedza, lecz przede wszystkim ludzie. Wolontariusze, którzy sami przeszli drogę, na początku której jesteś dziś Ty, potrafią wesprzeć spokojem i praktyczną radą — dokładnie wtedy, gdy jest to najbardziej potrzebne.

Ta pierwsza, być może najtrudniejsza zima minie. Twoje ciało zostanie z Tobą na długo. Dobrze zaopiekowane i traktowane z uważnością, odwdzięczy się stabilnością i spokojniejszą codziennością. Warto dać mu ten czas — krok po kroku.

Tekst: Iza Janaczek
Foto: pexels