Stomia od kuchni. Pierwsza wigilia z workiem stomijnym

Pierwsze święta po wyłonieniu stomii rzadko są takie, jak „kiedyś”. Nawet jeśli bardzo chcemy, żeby były beztroskie, pełne smaków, zapachów i swobodnych rozmów przy stole — nie zawsze się to udaje. W tle, obok świątecznych emocji, pojawia się pytanie, które zbiera w sobie wszystkie obawy tłoczące się w głowie po operacji wyłonienia stomii: „jak spędzić wyjątkowy wieczór wigilijny, skoro nie mam pojęcia, co się może wydarzyć, bo to pierwszy raz?

W Fundacji STOMAlife słyszymy to pytanie bardzo często. I wiemy jedno: nie jest ono wyrazem braku wdzięczności, nadwrażliwości ani nadmiernego skupienia się na sobie. To naturalna ostrożność osoby, która uczy się nowej codzienności i chce przejść przez święta bez stresu — z godnością i spokojną głową, nie obciążając swoimi obawami innych.

W dzisiejszej "Stomii od kuchni" o tym, na co zwrócić uwagę, gdy po raz pierwszy będziesz siadać do wigilijnego stołu jako stomik.

Jedzenie: przewidywalność daje spokój

Świąteczny stół potrafi onieśmielać. Szczególnie wtedy, gdy organizm dopiero adaptuje się do zmian po operacji. W pierwsze święta zdecydowanie lepiej postawić na potrawy znane i sprawdzone – takie, po których wiesz, jak reaguje Twoje ciało.

Z doświadczeń naszych Wolontariuszy i podopiecznych ze stomią wynika, że dużą różnicę robią proste zasady:
- jedzenie wolniej i w mniejszych porcjach,
- unikanie potraw bardzo tłustych, ciężkostrawnych i silnie wzdymających,
- odkładanie kulinarnych nowości na inny czas,
- regularne picie płynów, bez popijania dużych ilości w trakcie posiłku.
A jeśli jesteś bardzo świeżo po operacji, ogranicz wigilijne menu do podstawowych, lekkostrawnych dań. Być może nie kojarzą się z wigilijną kolacją, ale zdecydowanie będą lepszą i bezpieczniejszą opcją niż typowa różnorodna wigilijna wieczerza.

To nie są ograniczenia „na zawsze”. To sposób, by w te pierwsze święta nie dokładać sobie niepotrzebnego napięcia.
Sprzęt: przygotowanie to forma troski o siebie

Nawet jeśli święta spędzasz w domu lub w gronie najbliższych, warto przygotować się sprzętowo tak, jakbyś wychodził na dłużej. Miej w łazience lub w miejscu, w którym zmieniasz woreczek, zapas worków, płytek i akcesoriów. Tak na wszelki wypadek. To daje poczucie bezpieczeństwa – a ono, zwłaszcza podczas pierwszych świąt, jest bezcenne.

Dobrze mieć „pod ręką”:
- dodatkowy komplet sprzętu stomijnego,
- środki do pielęgnacji skóry, których używasz na co dzień,
- preparaty ochronne (spray, puder, pasta uszczelniająca – zgodnie z indywidualnymi potrzebami).
A jeśli to Wigilia poza domem, miej z sobą kosmetyczkę „awaryjną”, a w niej to, czego używasz przy rutynowej zmianie woreczka.

Wielu stomików mówi wprost: świadomość, że wszystko jest pod ręką, pozwala w ogóle usiąść do stołu z większym spokojem. Spróbuj i Ty. To sprawdzona metoda.
Skóra wokół stomii: nie ignoruj drobnych sygnałów

Zwłaszcza w te pierwsze święta możesz być trochę mocniej wyczulony i wsłuchany w siebie. To normalne, zwłaszcza gdy dopiero uczysz się życia z workiem. Święta zmieniają rytm dnia – więcej siedzenia, inne jedzenie, czasem dłuższe przerwy między zmianami sprzętu. Skóra wokół stomii może na to reagować szybciej, niż się spodziewasz.

Zwracaj uwagę na drobne sygnały: pieczenie, swędzenie, zaczerwienienie. Jeśli wiesz, że Twoja skóra bywa wrażliwa, nie rezygnuj z codziennej pielęgnacji tylko dlatego, że masz gości, albo „bo to tylko jeden dzień - wytrzymam”. Kilka dodatkowych minut poświęconych higienie stomii może zapobiec dyskomfortowi, który zostaje na długo po świętach.
Rozmowy przy stole: masz prawo stawiać granice

Pierwsze święta po operacji to często także pierwsze rodzinne spotkania w nowej sytuacji. Pytania (mniej lub bardziej na miejscu) padają – czasem z troski, czasem z niewiedzy. Masz prawo nie odpowiadać na wszystkie i nie tłumaczyć szczegółów swojego stanu zdrowia, jeśli to sprawia Ci dyskomfort i nie uważasz, by było to zasadne.

Wielu stomikom pomaga przygotowanie sobie jednej, krótkiej odpowiedzi, która zamyka temat i daje przestrzeń na bycie przy stole gościem, a nie „tematem rozmów”. To drobny zabieg, który bardzo wzmacnia poczucie bezpieczeństwa. Zwłaszcza, gdy nie czujesz się komfortowo rozmawiając o swoim życiu po operacji, wdając się w szczegóły, które mogą Cię krępować.
Zgoda, że być może będzie trochę inaczej

Możliwe, że szybciej się zmęczysz. Być może dłuższe siedzenie spowoduje dyskomfort z powodu pooperacyjnej rany na brzuchu lub z powodu zaszytego odbytu. Nic złego się nie stanie, gdy wcześniej odejdziesz od stołu i przeniesiesz się na fotel lub sofę. Lub gdy przeprosisz towarzystwo i położysz się spać.

Być może nie spróbujesz wszystkich pyszności z wigilijnego menu, a być może tym razem nie spróbujesz żadnej z nich. To nie porażka i nie brak świątecznego ducha, lecz odpowiedzialność w (jeszcze) nowych okolicznościach.

Dobrze jest podzielić się swoimi obawami związanymi z pierwszą wigilią z woreczkiem z kimś zaufanym. Kimś, kto wesprze Cię podczas rozmów w szerszym gronie — zwłaszcza tam, gdzie nie wszyscy wiedzą o stomii lub nie wie o niej nikt — i będzie dyskretnie dbał o Twój dobrostan. Szczególnie wtedy, gdy Ty, nie chcąc nadmiernie skupiać na sobie uwagi, zdecydujesz się po prostu być częścią wieczoru licząc, że „dasz radę” utrzymać tempo, jak inni, bo to tylko jeden wieczór.
Odzież: komfort jest ważniejszy niż „odświętność”

To, co masz na sobie w wigilijny wieczór, ma dużo większe znaczenie, niż może się wydawać – zwłaszcza w pierwsze święta ze stomią. Ubranie wpływa nie tylko na wygląd, ale przede wszystkim na poczucie bezpieczeństwa, swobodę ruchu i komfort w okolicy brzucha.

Warto postawić na rzeczy, które już znasz i w których czujesz się dobrze. Takie, które nie uciskają stomii ani worka, nie opinają brzucha i nie powodują napięcia przy dłuższym siedzeniu. Dla wielu osób lepszym wyborem są luźniejsze kroje, miękkie tkaniny, elastyczna talia lub warstwy, które pozwalają dyskretnie dopasować strój do aktualnych potrzeb.

Pamiętaj, że komfort psychiczny jest równie ważny jak fizyczny. Jeśli czujesz się swobodnie w tym, co masz na sobie, łatwiej skupić się na rozmowie, bliskości i samej atmosferze świąt – zamiast na ciągłym kontrolowaniu brzucha i worka.

Pierwsze święta ze stomią nie muszą być idealne

Wystarczy, że będą bezpieczne i spokojne. Z doświadczenia wiemy, że z każdym kolejnym rokiem przychodzi więcej luzu, odwagi i zaufania do siebie.

Jeśli jednak, dziś, teraz, przed tymi najbliższymi świętami będziesz mieć, drogi Przyjacielu Stomiku, wątpliwości, pytania lub po prostu będziesz potrzebować rozmowy – pamiętaj, że w Fundacji STOMAlife jesteśmy po to, by Cię wspierać.

Nie wahaj się – napisz lub zadzwoń do nas. Z tematem stomii nikt nie musi i nie powinien mierzyć się sam.

Ty także nie musisz. Zwłaszcza w tak wyjątkowym czasie.

Tekst: Iza Janaczek
Foto: Fundacja STOMAlife i Pexels