Stomia od kuchni. Lato i stomia - co warto wiedzieć, żeby lato nie stresowało?

Lato zmienia codzienność stomika szybciej niż jakakolwiek inna pora roku. Inny rytm dnia, więcej wyjazdów, więcej ruchu, mniej domowej rutyny, więcej spontaniczności. Dla osób ze stomią oznacza to zmianę warunków, w jakich funkcjonuje organizm i sprzęt. W dzisiejszej „Stomii od kuchni” o tym, o czym warto pamiętać, zanim zrobi się naprawę gorąco.

Drogi Przyjacielu Stomiku - dziś 5 rzeczy, które „zrobią” Ci lato. 

1. Nie zapominaj o piciu, czyli nawadnianie się latem

Latem organizm traci płyny szybciej niż zwykle. Dotyczy to wszystkich, ale przy stomii — a już szczególnie ileostomii — ta utrata ma większe znaczenie. Problemem nie zawsze jest samo picie, ale to, że w upale łatwo przegapić moment, w którym organizm zaczyna już działać na rezerwie. Warto pamiętać, że pragnienie pojawia się później niż realna potrzeba nawodnienia, dlatego nie czekaj na sygnał pragnienia, lecz pij regularnie przez cały dzień — zwłaszcza w podróży, podczas ekspozycji słonecznych i przy większej aktywności.

Pamiętaj też o jakości tego, po co pijesz. Zwłaszcza latem warto sięgać po wodę oraz napoje, które realnie wspierają nawodnienie — na przykład lekkie płyny lub napoje z elektrolitami. Lepiej natomiast ograniczyć alkohol oraz duże ilości słodzonych napojów, które mogą dodatkowo zaburzać równowagę gospodarki wodnej organizmu.

2. Sprzęt, pot i temperatura – o czym warto pamiętać?

Upał i zwiększona potliwość wpływają na warunki, w jakich pracuje sprzęt stomijny. Skóra pod płytką bywa bardziej wilgotna, a to może przekładać się na komfort i stabilność przylegania sprzętu do ciała. Nie oznacza to, że latem sprzęt „działa gorzej”, ale że działa w innych warunkach niż zwykle. W praktyce warto po prostu częściej zwracać uwagę na to, czy wszystko jest na swoim miejscu, szczególnie po dłuższych spacerach, wycieczkach lub kąpielach w basenie, jeziorze czy morzu. Nigdy też nie należy naklejać nowego sprzętu na wilgotną / spoconą skórę. Warto dołożyć starań, by była ona całkowicie sucha, zanim zostanie do niej przyklejona nowa płytka.

Pamiętaj także o zasadach przechowywania sprzętu latem — zwłaszcza w podróży lub na urlopie. Nie zostawiaj go w nagrzanym samochodzie ani na pełnym słońcu – w kosmetyczce przy basenie czy w torbie plażowej obok leżaka. Nie trzymaj też sprzętu stomijnego przy oknie, na parapecie, gdzie temperatura potrafi szybko urosnąć. W upalne dni lepiej przechowywać go w chłodniejszym miejscu, w cieniu, a w trakcie wyjazdów przewozić w torbie, która nie stoi w pełnym słońcu. Po co te wszystkie zabiegi? Chodzi o to, by sprzęt nie „gotował się” w wysokiej temperaturze, bo to może wpływać na jego właściwości.

3. Letnie menu - dieta „urlopowa”, czyli miłe złego początki?

Latem rzadziej jemy „tak jak zwykle”. Pojawiają się wyjazdy, jedzenie w restauracjach, bistrach, z grilla i ogniska. Na talerz częściej niż zimą wpadają nowe produkty, sezonowe owoce i warzywa oraz jedzenie urlopowe serwowane podczas egzotycznych wakacji.

Właśnie ta spontaniczność, puszczona trochę bez kontroli (bo kiedy szaleć, jeśli nie na urlopie?), bywa dla organizmu największą zmianą. Problemem rzadko jest samo jedzenie, częściej — kilka nowych produktów spożywanych podczas jednego posiłku i brak obserwacji reakcji organizmu. Tu zdecydowanie lepiej sprawdza się rozsądne testowanie nowości, a także umiar w ich ilości na talerzu. Warto ograniczyć wielodaniowe uczty, zwłaszcza te składające się z potraw, których wcześniej nie było okazji sprawdzić. Szczególnie przed samą podróżą lub wtedy, gdy dostęp do łazienki może być utrudniony.

Warto też pamiętać o podstawach higieny. Mycie rąk przed posiłkiem oraz przed wymianą sprzętu stomijnego to jedna z najprostszych i jednocześnie najskuteczniejszych metod dbania o zdrowie.

Dodatkowo w przypadku wyjazdów do miejsc o wątpliwym zapleczu sanitarnym dobrze jest również wcześniej sprawdzić, czy zalecane są dodatkowe szczepienia ochronne.

4. Wyjazdy i podróże, o czym trzeba wiedzieć

• Zanim zarezerwujesz noclegi – sprawdź warunki.
  Lato to mniej „stałego punktu odniesienia”. Wyjazdy, noclegi u znajomych, hotele, domki letniskowe — to czasem bardzo różne warunki sanitarne i organizacyjne. W codziennym życiu mamy swoje sprawdzone miejsca i rutynowe zachowania. W podróży lub podczas urlopu ta domowa rutyna trochę się rozmywa, dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić to, co w warunkach domowych jest pewnikiem: dostęp do łazienki – zarówno w czasie trasy, jak i w miejscu docelowym, możliwość spokojnej wymiany sprzętu oraz miejsce, w którym można się na chwilę zatrzymać, odetchnąć i bez stresu wymienić worek.
• Toalety – gdzie ich szukać w trasie
  Przy dłuższych wyjazdach dobrze mieć też w telefonie zapisane mapy toalet lub aplikację, która pokazuje dostępne łazienki w okolicy. Warto pamiętać, że ogólnodostępne toalety często znaleźć można również w restauracjach typu fast food — to proste i bardzo pomocne rozwiązanie w trasie.
• Kosmetyczka stomika – Twój must have
  To spokój głowy i Twój plan „na wszelki wypadek”, Zapas sprzętu potrzebnego do 1-2 zmian worka miej zawsze przy sobie, a nie w głównym bagażu. W podróży liczy się to, żeby w razie potrzeby móc zareagować spokojnie i od razu, bez szukania rozwiązań w pośpiechu, gdzieś na dnie walizki. 
  Pamiętaj – kosmetyczka stomika z ilością sprzętu i akcesoriów na 1-2 wymiany worka miej zawsze w torbie podręcznej, a zapas na cały wyjazd – w plecaku lub walizce.

5. Komfort i pewność siebie latem – odzież i stroje kąpielowe

Lato to pora, z której także osoby ze stomią mogą czerpać pełnymi garściami. Przyklejony do skóry woreczek, zwłaszcza u nowych stomików, często budzi niepokój i dyskomfort. Zwłaszcza latem, gdy temperatury wymuszają wybór lżejszych strojów, wielu stomików ma wrażenie, że „wszyscy widzą i wiedzą”. Tymczasem lato jest także dla stomików — tak jak letnie, lekkie ubrania i te sprawdzające się podczas wodnych aktywizacji. W przypadku letniej mody najlepiej sprawdza się prosta zasada: warto wybierać to, w czym czujemy się dobrze. Luźne narzutki, wygodne kroje i dodatki, które dają poczucie swobody to baza budująca pewność siebie. 

Stomik może cieszyć się latem

Lato ze stomią nie wymaga specjalnych zasad. Wymaga raczej uważności na kilka zmiennych, które w innych porach roku są mniej odczuwalne — temperaturę, rytm dnia, jedzenie i warunki w podróży. Reszta pozostaje bez zmian: możesz żyć, wyjeżdżać i odpoczywać, tylko - z większą świadomością tego, co działa na Ciebie najlepiej. I to zwykle wystarcza, żeby nie zamieniać lata w ciągłe „pilnowanie stomii”.

---

Tekst: Iza Janaczek
Foto: Iza Janaczek i archiwum Fundacji STOMAlife

W Seria: „Stomia od kuchni” poruszam i opisuję tematy, o których nie rozmawia się podczas wizyty u lekarza. Dotyczą wszystkiego, co dzieje się trochę obok medycznego aspektu posiadania stomii. To spostrzeżenia i obserwacje wprost z życia z woreczkiem, spędzanego najczęściej w ruchu i w drodze - z plecakiem na plecach.

A pełne rozwinięcia każdego z tematów wymienionych w dzisiejszym artykule znajdziecie, drodzy Przyjaciele Stomicy we wcześniejszych tekstach z serii „Stomia od kuchni”.