Stomia od kuchni. Jak przygotować się na pobyt w szpitalu, mając stomię?

Sama myśl o pobycie w szpitalu potrafi wywołać niepokój. Trzeba się spakować, przygotować na badania, spotkania z lekarzami i nie zawsze łatwe do przewidzenia okoliczności. A jeśli żyje się ze stomią, dochodzą kolejne pytania. Czy mam wziąć sprzęt z domu, czy na oddziale będą odpowiednie „moje” worki? Co, jeśli sprzęt zacznie przeciekać? Czy ktoś będzie w stanie mi pomóc, tak jak w domu? A co, jeśli akurat wtedy stomia postanowi działać zupełnie inaczej niż zwykle?

Powodów hospitalizacji może być wiele. Złamana ręka, zapalenie płuc, wymiana stawu biodrowego czy planowany zabieg laryngologiczny. Nie każdy pobyt w szpitalu ma związek ze stomią, ale sama jej obecność może wpływać na komfort psychiczny podczas hospitalizacji. Osoba ze stomią ma swoją stoma-rutynę, sprawdzony sprzęt i sposoby radzenia sobie na co dzień. W szpitalu część tej rutyny może się zmienić. I sama myśl o tym może powodować stres.

Na szczęście do pobytu w szpitalu można się przygotować, zarówno fizycznie, jak i mentalnie.

I właśnie o tym będzie dzisiejsza „Stomia od kuchni”.

Chwile przed wyjazdem do szpitala

Osoby ze stomią trafiają do szpitala z różnych powodów: na planowane zabiegi i badania, z powodu infekcji, zaostrzenia choroby podstawowej lub problemów zupełnie niezwiązanych ze stomią. Niezależnie od przyczyny warto poświęcić chwilę na przygotowanie się do pobytu na oddziale. To może zmniejszyć stres związany z pobytem w nieznanym miejscu, zwłaszcza gdy ma się worek stomijny, który trzeba opróżniać i zmieniać niezależnie od tego, gdzie się jest.

Jeśli wiesz o hospitalizacji z wyprzedzeniem, porozmawiaj z lekarzem prowadzącym o tym, co budzi Twój niepokój. Możesz wcześniej przygotować listę pytań i spisać ją w telefonie lub na kartce. W ten sposób nic Ci nie umknie.

Jeśli natomiast trafisz do szpitala nagle, bez przygotowania i spakowanego bagażu, zrób — jeśli to możliwe — spis potrzebnych rzeczy i poproś bliską osobę, by Ci je przyniosła.

Niezależnie od tego, czy hospitalizacja jest planowana, czy nagła, poinformuj personel, że masz stomię. Dzięki temu łatwiej będzie uwzględnić Twoje potrzeby podczas pobytu i ustalić, jak najlepiej zadbać o codzienną pielęgnację stomii na oddziale.

Przed przyjęciem do szpitala. Co warto ustalić?

Jeśli pobyt jest zaplanowany, warto wcześniej skontaktować się z oddziałem i ustalić, jak przygotować się do przyjęcia. Pamiętaj, poinformuj personel, że masz stomię. Dowiedz się, czy przed badaniem lub zabiegiem trzeba zmienić dietę, jak przyjmować leki i czy obowiązują szczególne zalecenia dotyczące stomii. To ważne kwestie, bo przygotowanie zależy od rodzaju hospitalizacji. Nie warto więc kierować się wyłącznie doświadczeniami innych pacjentów — najlepiej zapytać u źródła.

Jeśli czeka Cię operacja, szczególnie ważne jest przestrzeganie zaleceń dotyczących jedzenia, picia i przyjmowania leków. Nie odstawiaj samodzielnie leków, nie zmieniaj ich dawek ani nie stosuj środków przeczyszczających bez konsultacji z personelem medycznym.

Przygotuj też krótką informację o swojej stomii. Zapisz, jaki masz jej rodzaj, jakiego sprzętu używasz i które produkty dodatkowe pomagają Ci w codziennej pielęgnacji. Wspomnij również o ewentualnych trudnościach, takich jak częste przeciekanie czy podrażnienia skóry. Dzięki takiej notatce łatwiej będzie przekazać najważniejsze informacje personelowi, nawet jeśli w dniu przyjęcia będziesz zmęczony lub zestresowany.

Szpitalna torba, czyli co powinien zawierać bagaż stomika?

Pakując się do szpitala, zacznij od dokumentów, listy przyjmowanych leków i rzeczy osobistych, w tym bielizny, ręcznika, piżamy lub dresu — w zależności od tego, co chcesz nosić na oddziale. Przygotuj też sprzęt stomijny, którego używasz na co dzień.

Zabierz zapas worków i płytek (jeśli korzystasz z systemu dwuczęściowego) oraz akcesoria potrzebne do rutynowej zmiany sprzętu. W przykładowej kosmetyczce stomika znajdują się najczęściej: preparat do odklejania starej płytki, chusteczki do oczyszczania skóry, bariera ochronna w sprayu lub chusteczkach, pasta stomijna albo hydrokoloidowe pierścienie uszczelniające oraz woreczki na zużyty sprzęt. Do swojej zapakuj to, czego używasz Ty.

Pakowanie się do szpitala pod pewnymi względami przypomina pakowanie się na urlop. Dlatego oprócz dużej torby z całym zapasem przygotuj również mały zestaw awaryjny, czyli wszystko, czego używasz w domu podczas wymiany worka. Jeśli docinasz płytki samodzielnie, pamiętaj o nożyczkach. Taki zestaw warto mieć pod ręką, na przykład w szpitalnej szafce przy łóżku, a nie na dnie dużej torby znajdującej się często pod nim. W szpitalu trudno o pełną swobodę, dlatego warto maksymalnie uprościć sobie sytuacje, które mogą być stresujące. A przeszukiwanie poszczególnych rzeczy w dużej torbie znajdującej się np. pod łóżkiem, w momencie gdy temat wymiany worka zdecydowanie nie może czekać, właśnie do takich należy.

Ile sprzętu zabrać z sobą?

Dobrym rozwiązaniem jest zabranie zapasu sprzętu w ilości dwu-, a nawet trzykrotnie większej niż zużywasz w ciągu tygodnia. To samo dotyczy akcesoriów. Dzięki temu masz zapas na wypadek, gdyby pobyt się przedłużył albo wymiany worków były potrzebne częściej niż zwykle. W szpitalu trudno wszystko przewidzieć, dlatego lepiej mieć kilka sztuk więcej niż martwić się, że czegoś zabraknie w kluczowym momencie.

Kto zapewnia sprzęt stomijny podczas hospitalizacji?

Warto znać swoje prawa, bo w tej kwestii nie wszystko zależy od tego, co sami zabierzemy do szpitala, lub z jakichś powodów tego nie zrobimy. I teraz będzie trochę teorii wynikającej z zapisów NFZ, a mianowicie: zgodnie z art. 35 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych szpital zapewnia pacjentowi bezpłatnie wyroby medyczne konieczne do udzielania świadczeń zdrowotnych. Dotyczy to również niezbędnego zaopatrzenia stomijnego, niezależnie od przyczyny hospitalizacji.

A co ze zleceniem refundacyjnym NFZ? Jeśli zostało wystawione przed przyjęciem do szpitala, nie traci automatycznie ważności. Jego realizacja i rozliczenie za okres hospitalizacji wymagają jednak uwzględnienia zasad finansowania świadczeń. Jeśli pacjent nie ma zlecenia, szpital nadal ma obowiązek zapewnić mu niezbędne zaopatrzenie związane z hospitalizacją.

Jeżeli placówka nie zapewnia odpowiedniego sprzętu, pacjent lub jego bliscy powinni zgłosić problem personelowi i kierownictwu szpitala. Pamiętaj: samo zaświadczenie o braku sprzętu w placówce nie zastępuje zlecenia NFZ. Dlatego właśnie zabranie do szpitala własnego sprzętu jest tak dobrym pomysłem. Stomik może dzięki temu korzystać ze sprawdzonych produktów, które dobrze służą jego skórze i uniknąć niepotrzebnego stresu, jeśli szpital nie ma dokładnie tego samego modelu worka czy płytki. Warto jednak pamiętać, że własny zapas jest praktycznym zabezpieczeniem, a nie obowiązkiem samodzielnego finansowania niezbędnego zaopatrzenia podczas hospitalizacji. Czyli, reasumując: kładąc się na oddziale, wcale nie trzeba mieć ze sobą własnego sprzętu. Warto go jednak zabrać na wypadek, gdyby oddział nie dysponował tym, czego używa hospitalizowany stomik, lub z jakichś powodów nie miał na stanie produktów stomijnych.

Już na oddziale. Nie bój się mówić o swoich potrzebach

Jeśli o tym wspomniałeś, to personel wie już, że masz stomię, ale warto uzupełnić tę informację o to, jakiego sprzętu używasz i czy masz jakieś szczególne potrzeby. Nie każdy pracownik medyczny musi znać Twój model worka czy wszystkie akcesoria, z których korzystasz. Jeśli coś wymaga wyjaśnienia, pokaż, jak wygląda to u Ciebie. Możesz też zapytać o możliwość kontaktu z pielęgniarką stomijną, jeśli szpital zapewnia taką opiekę.

Jeśli po zabiegu będziesz osłabiony i będziesz potrzebować pomocy przy wymianie worka, powiedz o tym personelowi. Nawet jeśli na co dzień radzisz sobie samodzielnie, w czasie rekonwalescencji możesz chwilowo potrzebować wsparcia. To nic nadzwyczajnego — ważne, żebyś nie musiał martwić się tym w pojedynkę. Masz prawo zadbać również o swój komfort i prywatność. Jeśli wymiana worka w określonych warunkach jest dla Ciebie krępująca albo potrzebujesz chwili spokoju, powiedz o tym. Takie informacje pomagają personelowi lepiej zadbać o Ciebie podczas pobytu.

Gdy stomia działa inaczej niż zwykle

Pobyt w szpitalu może wpłynąć na pracę stomii. Stres, zmiana diety, mniejsza aktywność, leki czy sama choroba sprawiają, że worek może napełniać się inaczej niż zwykle. Nie każda zmiana oznacza problem, ale warto wiedzieć, kiedy powiedzieć o niej personelowi.

Jeśli zauważysz, że zawartość worka wygląda inaczej niż zazwyczaj albo stomia pracuje intensywniej lub słabiej niż zwykle, zgłoś to personelowi. Zrób to również wtedy, gdy pojawi się ból, przeciekanie lub podrażnienie skóry. Przy ileostomii szczególnie ważne jest pilnowanie ilości wydzieliny i nawodnienia, ponieważ duża utrata płynów może szybko doprowadzić do odwodnienia.

Jeśli stomia nagle przestanie pracować lub wydzieliny będzie znacznie mniej, a jednocześnie pojawią się ból brzucha, nudności albo wymioty, nie czekaj na obchód zaplanowany dopiero na kolejny dzień. Zgłoś problem od razu. Pilnej oceny wymagają również silny ból brzucha, obfite krwawienie i objawy odwodnienia. W takich sytuacjach natychmiast powiadom personel — nie próbuj samodzielnie rozwiązywać problemu.

Wypis ze szpitala. O czym pamiętać

Przed wyjściem ze szpitala upewnij się, że wiesz, jak postępować po powrocie do domu. Zapytaj o zalecenia dotyczące leków, aktywności i dalszego leczenia, a jeśli coś jest niejasne, poproś o wyjaśnienie.

Jeśli podczas pobytu potrzebowałeś pomocy przy pielęgnacji stomii, a po powrocie nadal możesz jej potrzebować, ustal, gdzie i do kogo możesz się zwrócić. W razie pojawienia się niepokojących objawów nie czekaj na planową kontrolę — skontaktuj się z personelem medycznym wtedy, gdy coś Cię niepokoi, bez czekania aż „samo przejdzie”.

To da się przeżyć bez nadmiernego stresu

Pobyt w szpitalu potrafi być trudny, zwłaszcza gdy oprócz leczenia trzeba odnaleźć się w nowym otoczeniu i zmienić codzienne przyzwyczajenia związane ze stomią. Nie musisz ze wszystkim radzić sobie samodzielnie. Masz prawo pytać, zgłaszać swoje potrzeby i prosić o pomoc, jeśli jej potrzebujesz.

Przed przyjęciem przygotuj sprzęt, spakuj potrzebne rzeczy i ustal to, co pomoże Ci spokojniej przejść przez pobyt na oddziale. Resztę będziesz ogarniać na bieżąco. Nie wszystko da się przewidzieć i nie musisz być dzielny przez cały czas. A jeśli boisz się, że temat może Cię przerosnąć, daj nam znać. Chętnie pomożemy Ci przygotować się do pobytu w szpitalu i przejść przez niego spokojniej.

Tekst: Iza Janaczek
Punkt: „Kto zapewnia sprzęt stomijny podczas hospitalizacji?” - żródło: oficjalne wyjaśnienia NFZ dotyczące hospitalizacji; art. 35 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Foto: blog Med4Me, należący do naszego partnera Med4Me, pexels.

Prezentowane zdjęcia przedstawiają produkty stomijne, odpowiednio:
Salts – worki stomijne oraz płytki stomijne
Trinity Healthcare – produkty z linii Trinity Gold
Podmiot prowadzący reklamę to: Med4Me

Prezentowane na zdjęciach produkty to wyroby medyczne. Należy używać ich zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.