Stomia od kuchni. Co alkohol robi w brzuchu, na którym jest stomia?

„Mogę wypić piwko albo dwa?” – to jedno z tych pytań, które w kontekście stomii wraca regularnie. Tyle że odpowiedź nie kończy się na prostym „tak” albo „nie”. Bo o ile sam alkohol nie musi być dla stomika zakazanym tematem (choć wg WHO nie ma poziomu spożycia alkoholu, który byłby całkowicie wolny od ryzyka dla zdrowia, nie tylko osób ze stomią), o tyle jego skutki mogą być już całkiem konkretne – także te, które widać, a właściwie czuć, w worku i w pomieszczeniu, w którym może dojść do awarii.

O duecie alkohol i stomia mówi się i pisze stosunkowo często. Głównie w kontekście wakacyjnych upałów i odwodnienia. Warto jednak spojrzeć na ten temat nie tylko przez pryzmat urlopowego szaleństwa, ale codziennych decyzji. W dzisiejszej „Stomii od kuchni” zamiast kolejnej listy tego, czego nie wolno, będzie o tym, co może dziać się w worku po alkoholu i dlaczego w kilku typowych sytuacjach warto wiedzieć, czego się spodziewać.

Co alkohol „robi w brzuchu”, na którym jest stomia?

Jelito po wyłonieniu stomii nie przestaje reagować na to, co do niego trafia. Wręcz przeciwnie, nie tylko reaguje, ale często robi to też szybciej i bez buforu, jaki wcześniej dawała odbytnica. Alkohol pobudza perystaltykę, czyli ruchy jelita, dzięki którym treść przesuwa się w stronę stomii. W efekcie worek może napełniać się szybciej, a jego zawartość bywa rzadsza niż zwykle.

U ileostomików ten efekt jest zwykle wyraźniejszy, bo jelito cienkie i tak wchłania mniej wody niż jelito grube, więc ma mniejszy zapas na dodatkowe straty. Do tego dochodzi działanie moczopędne alkoholu, przez które organizm traci płyny dwoma kanałami w tym samym czasie – przez stomię i przez nerki.

Napoje gazowane, piwo, drinki na bazie toniku czy coli, a także szampan dokładają do tego jeszcze gaz. W zamkniętym worku nie ma gdzie uciec, więc zaczyna go rozpychać od środka.

Trzy mechanizmy naraz – każdy z osobna nie musi oznaczać problemu, ale razem bywają powodem, dla którego ten sam wieczór, zapamiętany przez znajomych jako udany, stomik pamięta jako walkę z workiem, która nierzadko kończy się spektakularną awarią.

Alkohol przed lotem - „na odstresowanie”? Lepiej nie.

Sam lot potrafi zrobić z workiem coś, czego na ziemi raczej się nie spodziewasz. W kabinie samolotu ciśnienie jest niższe niż na ziemi, więc gaz znajdujący się w worku zaczyna się rozprężać. Ten, który jeszcze przed wejściem na pokład nie robił większego wrażenia, po pewnym czasie może sprawić, że worek wyraźnie się powiększy.

Jeśli dołożysz do tego małe piwko, lampkę wina czy gazowanego drinka wypitego na lotnisku po odprawie, sytuacja robi się jeszcze mniej przewidywalna. Alkohol może dodatkowo pobudzić perystaltykę, a gaz z napoju dołoży swoje. I nagle okazuje się, że worek, który przed odprawą był niemal pusty, w połowie lotu robi się całkiem pokaźny – a Ty siedzisz w fotelu, masz zapięte pasy i niekoniecznie możesz w każdej chwili pobiec do toalety.

Dlatego przed wejściem na pokład dobrze jest opróżnić worek, a z alkoholem, szczególnie gazowanym, po prostu wstrzymać się do lądowania. Oczywiście nie ma kategorycznego zakazu picia alkoholu przez stomika przed lotem. Warto jednak mieć świadomość, że połączenie zmiany ciśnienia w kabinie, gazu i alkoholu może stworzyć bardzo niekomfortową sytuację – i to akurat wtedy, kiedy możliwości manewru są mocno ograniczone.

Parkiet, tłum i jedna łazienka. Alkohol i ruch

Klasyka gatunku. Wesele, impreza w mieszkaniu znajomych, klub – wspólny mianownik bywa ten sam: dużo ludzi, głośna muzyka, taniec, czyli sporo ruchu i jedna łazienka na wiele osób w kolejce. Taniec to ruch, pot i rozgrzana skóra, czyli trzy rzeczy, które nie sprzyjają przyleganiu płytki, zwłaszcza gdy nosi się ją już od rana. Alkohol w tym samym czasie przyspiesza pracę jelita, więc worek napełnia się szybciej niż w spokojny wieczór w domu.

Odklejająca się płytka i szybciej napełniający się worek, w sytuacji, gdy droga do łazienki prowadzi przez tłumek gości, a w środku i tak czeka kolejka, to scenariusz, który z reguły nie kończy się happy endem. I właśnie dlatego warto wziąć to pod uwagę, zanim do wielogodzinnej imprezy, imprezowego menu i tańców dołoży się jeszcze parę drinków.

Piwo bezalkoholowe też może być stoma-pułapką

Piwo bezalkoholowe wydaje się idealnym rozwiązaniem i eleganckim, bezpiecznym kompromisem. Tyle że „bezalkoholowe” nie zawsze oznacza „zero procent”. W Polsce piwo może mieć do 0,5% alkoholu i nadal być oznaczone jako bezalkoholowe. Jeśli więc ktoś wypija kilka butelek jedna po drugiej, bo przecież „to tylko bezalkoholowe”, tych niewielkich ilości alkoholu może się trochę uzbierać.

Jest jednak coś, co dla stomika może mieć większe znaczenie niż te 0,5% pomnożone przez kilka butelek. Piwo bezalkoholowe nadal jest piwem – jest gazowane, a gaz w worku zachowuje się tak samo, niezależnie od tego, czy w butelce były promile. Worek może więc zacząć napełniać się gazem, robić się coraz bardziej napięty i po prostu przeszkadzać albo, balonując, skutecznie pracować nad odklejeniem płytki w najmniej odpowiednim momencie.

Dlatego piwo bezalkoholowe nie jest żadnym magicznym wyjątkiem. Jeśli po zwykłym piwie worek robi się jak balon, po bezalkoholowym raczej nie należy spodziewać się, że będzie inaczej. Różnica polega przede wszystkim na tym, że odpada kwestia działania alkoholu, ale wciąż zostaje gaz, który bywa nieprzewidywalny.

Lepiej wiedzieć i reagować niż się bać i ryzykować

Życie stomika bywa stresujące. Zwłaszcza na początku, gdy trzeba wszystko zapamiętać, przyswoić i umieć użyć w praktyce. Nie warto więc dodatkowo powiększać ten stres przez roztaczanie przerażających wizji publicznego upokorzenia czy tworząc listę zakazów. W praktyce działa to słabo lub wcale, a na pewno nie tak, jak powinno, bo zamyka stomika w bańce zakazów i nakazów.

Dlatego zamiast powtarzać sobie w pamięci to, czego nie wolno, lepiej postawić na wiedzę i obserwację tego, jak to działa w praktyce i kiedy warto uważać.

Żaden z podanych w dzisiejszym artykule mechanizmów nie jest argumentem za tym, żeby zrezygnować z toastu na weselu, drinka na wakacjach czy piwa, alkoholowego lub nie, w dobrym towarzystwie. Jest argumentem za tym, żeby wiedzieć, że to, co stomik je i pije, ma przełożenie na jego samopoczucie. Dlatego po pierwsze dobrze jest sprawdzić wcześniej, jak stomik reaguje na alkohol. Najlepiej zrobić to w warunkach domowych, z komfortowym dostępem do sprzętu i toalety. Ta wiedza przyda się później w miejscu publicznym, choćby podczas wznoszenia toastów.

---

Tekst: Iza Janaczek
Foto: pexels