O Krajowej Strategii Młodzieżowej z perspektywy organizacji społecznych

Uczestniczyliśmy w warsztacie konsultacyjno-wydobywczym dla organizacji pozarządowych, poświęconym pracom nad Krajową Strategią Młodzieżową. Do rozmowy wnieśliśmy perspektywę dzieci i młodych osób, których potrzeby zdrowotne często pozostają niewidoczne – aż do momentu, gdy szkoła lub inna instytucja musi na nie odpowiedzieć.

Warsztat został zorganizowany w ramach projektu „Włączenie młodych ludzi w proces tworzenia Krajowej Strategii Młodzieżowej”, realizowanego przez Fundację Civis Polonus w partnerstwie z Fundacją PZU.

Siedem obszarów, jedna wspólna odpowiedzialność

Przedstawiciele organizacji pozarządowych pracowali przy siedmiu stolikach tematycznych. Rozmowy dotyczyły:

• zdrowia psychicznego i relacji społecznych,
• bezpieczeństwa w środowisku cyfrowym,
• edukacji i rozwoju kompetencji,
• samodzielności ekonomicznej i wejścia w dorosłość,
• sprawczości obywatelskiej i zaufania,
• równych szans oraz włączenia społecznego,
• zarządzania, wdrażania, monitorowania i ewaluacji przyszłej strategii.

Wspólnym mianownikiem wielu dyskusji była potrzeba przejścia od krótkotrwałych projektów do trwałych rozwiązań systemowych. Młodzi ludzie potrzebują nie tylko pojedynczych inicjatyw, lecz również instytucji przygotowanych do rzeczywistego odpowiadania na ich potrzeby.

Potrzeby zdrowotne nie zawsze są widoczne

Zwróciliśmy szczególną uwagę na sytuację dzieci i młodzieży ze stomią oraz innych młodych osób, których funkcjonowanie wiąże się ze szczególnymi potrzebami zdrowotnymi.

Dziecko ze stomią nie zawsze jest osobą z niepełnosprawnością. Nie zawsze ma również rozpoznaną chorobę przewlekłą. Automatyczne przypisywanie go do jednej z tych kategorii może prowadzić do postrzegania przede wszystkim przez pryzmat ograniczeń, zamiast przez rzeczywiste potrzeby i możliwości.

Młody człowiek ze stomią chce uczestniczyć w szkolnym i społecznym życiu na takich samych zasadach jak jego rówieśnicy. Może jednak potrzebować swobodnego dostępu do toalety, możliwości dyskretnej wymiany sprzętu stomijnego, miejsca do przechowywania zapasowych środków oraz obecności osoby dorosłej, która wie, jak zareagować w sytuacji awaryjnej. Zapewnienie takich warunków nie powinno zależeć wyłącznie od dobrej woli konkretnego nauczyciela czy dyrektora ani wymagać od rodziców każdorazowego negocjowania podstawowych potrzeb dziecka.

Szkoła musi być przygotowana na różnorodność

Podczas warsztatu wyraźnie wybrzmiała potrzeba powszechnej edukacji zdrowotnej, rzeczywiście dostępnego wsparcia psychologicznego oraz lepszego przygotowania placówek oświatowych do pracy z uczniami o zróżnicowanych potrzebach.

Nie chodzi o tworzenie osobnych procedur dla każdej możliwej diagnozy. Potrzebne są jasne, elastyczne standardy, które pozwolą szkole zapewnić uczniowi bezpieczeństwo, prywatność, szacunek i pełny udział w edukacji bez niepotrzebnego stygmatyzowania.

Ważnym tematem rozmów były także „trzecie miejsca” – bezpieczne i bezpłatne przestrzenie poza domem i szkołą, w których młodzi ludzie mogą spotykać się, rozwijać zainteresowania, budować relacje i w razie potrzeby uzyskać wsparcie. Dostęp do takich miejsc ma szczególne znaczenie dla osób doświadczających samotności, wykluczenia lub trudności w odnalezieniu się w grupie rówieśniczej.

Organizacje społeczne widzą to, czego system jeszcze nie dostrzega

Udział organizacji pozarządowych w tworzeniu Krajowej Strategii Młodzieżowej jest niezwykle ważny. To właśnie organizacje społeczne pozostają blisko ludzi, poznają ich codzienne doświadczenia i często jako pierwsze zauważają problemy, które nie są jeszcze widoczne w statystykach ani odpowiednio opisane w przepisach.

Cieszymy się, że jako Fundacja STOMAlife mogliśmy uczestniczyć w tej rozmowie i reprezentować doświadczenia młodych osób, których potrzeby zdrowotne bywają pomijane w publicznej debacie.

Krajowa Strategia Młodzieżowa powinna prowadzić do rozwiązań, dzięki którym młody człowiek nie będzie musiał najpierw udowadniać, że zasługuje na zrozumienie, bezpieczeństwo i możliwość pełnego uczestnictwa w życiu społecznym.

Jakich potrzeb dzieci i młodzieży wciąż nie dostrzegamy wystarczająco wyraźnie? Zachęcamy do dzielenia się doświadczeniami i włączenia się w tę ważną dyskusję.

---

Warszawa, 19 sierpnia 2026