Stomia od kuchni. Czy to normalne, że worek jest pusty przez wiele godzin?

W temacie stomii wiele rzeczy budzi niepokój i mnoży pytania. Jednym z tych mocno niepokojących jest pytanie o treść w worku i jak często powinna tam trafiać.

Na to pytanie nie ma jednej, prostej odpowiedzi. I choć mogłoby się wydawać, że „coś powinno się w worku dziać cały czas”, rzeczywistość ze stomią jest bardziej złożona.

Pusty worek przez kilka godzin, a nawet przez większość dnia, nie musi oznaczać niczego niepokojącego. Wszystko zależy od rodzaju stomii, etapu po operacji, diety, nawodnienia i tego, jak pracuje Twój układ pokarmowy. I właśnie o tym będzie dzisiejsza „Stomia od kuchni.”

Dlaczego w worku bywa „pusto”?

Zacznijmy od podstaw. Stomia nie działa według zegarka. To nie jest system, który produkuje treść w stałych odstępach czasu. To, co trafia do worka, zależy od:

• rodzaju stomii (ileostomia – praca w trybie prawie ciągłym, kolostomia często przypomina rytm wypróżniania drogą naturalną),
• tego, co, kiedy i w jaki sposób jesz,
• tempa pracy Twoich jelit,
• ilości i rodzajów wypijanych płynów,
• aktywności fizycznej,
• etapu adaptacji po operacji.

U wielu osób – szczególnie przy kolostomii – wypróżnienia mogą być rzadsze i bardziej „ułożone” w rytm dnia. Z kolei ileostomia zwykle pracuje częściej, ale nadal nie oznacza to ciągłego, nieprzerwanego wypełniania worka. Są ileostomicy, u których treść napływa dość intensywnie i trzeba ją odpuszczać wiele razy w ciągu dnia, ale są i tacy, którym wystarczy opróżnić woreczek 3-4 razy dziennie, podczas wizyt na inną potrzebę fizjologiczną.

Ile treści „powinno” trafiać do worka?

Tu trzeba powiedzieć to wprost: nie ma jednej normy godzinowej ani „prawidłowej częstotliwości”. Są jednak obserwacje kliniczne, które pomagają się w tym zorientować:

• przy ileostomii wypróżnienia są zwykle częstsze i bardziej płynne, przez co wymagają częstszego opróżniania worka (kilka, a nawet kilkanaście razy na dobę, w zależności od intensywności pracy stomii i własnych preferencji).
• przy kolostomii treść może pojawiać się rzadziej, czasem 1–3 razy dziennie, a u niektórych nawet w jeszcze większych odstępach.

Co ważne – w obu przypadkach zdarzają się okresy, kiedy worek pozostaje pusty przez kilka godzin, a czasem dłużej. I to nadal mieści się w fizjologii.

Co zatem przyspiesza, a co spowalnia pracę stomii?

To, jak pracuje stomia, bardzo często jest efektem codziennych, pozornie drobnych wyborów. I choć nie da się jej „ustawić” jak zegarka, można zauważyć pewne zależności.

Co może przyspieszać pracę stomii:

• ciepłe napoje (zwłaszcza kawa, herbata),
• posiłki o większej objętości lub zjedzone po dłuższej przerwie,
• produkty o działaniu przeczyszczającym (np. soki owocowe, szczególnie jabłkowy),
• stres i napięcie emocjonalne,
• zwiększona aktywność fizyczna,
• w przypadku ileostomii – dieta płynna lub półpłynna.

Co może ją spowalniać:

• mała ilość jedzenia w ciągu dnia,
• odwodnienie,
• produkty zagęszczające treść jelitową (np. ryż, banany, pieczywo pszenne),
• ograniczona aktywność fizyczna,
• niektóre leki (np. przeciwbiegunkowe),
• okres adaptacji jelit po operacji.

Co ważne i warte podkreślenia — reakcje organizmu bywają indywidualne. To, co u jednej osoby wyraźnie przyspiesza pracę stomii, u innej może nie mieć większego znaczenia. Dlatego zamiast szukać „uniwersalnej listy”, warto przez jakiś czas obserwować własne ciało i jego odpowiedzi. Ono samo stworzy swoją własną, indywidualną listę.

Pusty worek przez sporą część dnia, zwłaszcza przy ileostomii – czy to „normalne”?

Tak. I wcale nie musi być to sygnał alarmowy.

Są sytuacje, w których:

• jelita pracują wolniej (np. po zabiegach, zmianie diety),
• spożyto mało jedzenia,
• organizm „zbiera” treść i oddaje ją rzadziej,
• stomia dopiero się stabilizuje po operacji,

U części osób zdarza się nawet, że przez kilkanaście godzin nie ma żadnej treści w worku – szczególnie przy mniejszej ilości posiłków lub diecie lekkostrawnej – taka sytuacja zdarza się szczególnie kolostomikom, u których rytm wypróżnień często przypomina ten sprzed operacji.

Kiedy dłuższe pauzy nadal są normą, a kiedy warto się temu przyjrzeć uważniej?

Sam brak treści nie jest jeszcze wielką czerwoną flagą. Sygnałem, który powinien zwrócić uwagę, że coś złego dzieje się w organizmie są towarzyszące mu objawy, takie jak:

• ból brzucha lub narastające skurcze,
• wzdęcie i uczucie „zablokowania”,
• nudności lub wymioty,
• całkowity brak gazów i treści przez dłuższy czas
• pogorszenie samopoczucia,
• wyraźna zmiana zachowania stomii (np. cofnięcie, silna zmiana koloru, znaczny obrzęk).

To moment, w którym należy zasięgnąć pomocy specjalisty. Wcześnie rozpoznany i zatrzymany problem to problem, który nie zdąży eskalować i obniżyć komfortu życia. W przypadku stomii wczesna reakcja to ogromna wartość dodana.

Stomia nie pracuje „na ilość”, tylko „na warunki”

...a to ważna zmiana perspektywy, bo oznacza, że stomia nie „produkuje” w stałym rytmie. Ona rezonuje z rutyną stomika i w zasadzie od tego uzależnia intensywność działania. To oznacza, że reaguje na jedzenie, płyny, stres, ruch, sen, infekcje i regenerację organizmu. I właśnie dlatego jeden dzień może być bardzo aktywny, w kontekście zapełniania się woreczka, a kolejny – niemal spokojny.

Co najczęściej zaskakuje stomików?

W praktyce najczęściej niepokój nie wynika z problemu, tylko z oczekiwań i wyobrażeń. Wiele osób zakłada, że: „worek powinien się regularnie zapełniać”. A tymczasem ciało po operacji uczy się nowego trybu pracy i bardzo często wybiera własny rytm. I ten rytm bywa mniej przewidywalny, niż chcielibyśmy na początku.

Pusty worek przez wiele godzin może być zupełnie fizjologiczny, zależny od diety i nawodnienia i typowy dla niektórych typów stomii.

Sam w sobie nie jest powodem do niepokoju. Powodem do uważności jest dopiero to, gdy cisza w worku idzie w parze z bólem, dyskomfortem lub wyraźnym pogorszeniem samopoczucia.

W takich sytuacjach, nie czekaj „aż samo przejdzie”, lecz skonsultuj ten temat z pielęgniarką stomijną lub lekarzem. Dobrze zrozumiana stomia to stomia, która nie zaskakuje w najmniej odpowiednim momencie.

Tekst: Iza Janaczek
Foto: blog Med4Me należący do sieci sklepów Med4Me.

Dzisiejsza galeria to przykładowe zdjęcia sprzętu stomijnego dostępnego w sieci sklepów naszego partnera. Sprzęt ten zamówić można w formie darmowych próbek, oraz – w ramach refundacji.