Stomia od kuchni. Dlaczego zimą skóra ma trudniej? Jak rozpoznać pierwsze sygnały, zanim zacznie boleć.

Zimą skóra pod sprzętem stomijnym pracuje w trudniejszych warunkach, choć na pierwszy rzut oka może się wydawać, że chłód jej sprzyja bardziej niż letnie upały. W rzeczywistości to właśnie zimą częściej pojawiają się drobne sygnały ostrzegawcze, które łatwo przeoczyć. Swędzenie, zaczerwienienia, uczucie „pulsowania” pod przylepcem – to pierwsze sygnały, których nie należy bagatelizować w myśl zasady, że „samo przejdzie, gdy się nie będziemy zwracać na to nadmiernej uwagi”. 

Tymczasem w przypadku stomii, każdy szczegół ma znaczenie. I jeśli pojawia się dyskomfort, to sygnał, którym skóra próbuje powiedzieć: zatrzymaj się na chwilę i przyjrzyj się uważniej.

W dzisiejszej „Stomii od kuchni” pochylamy się nad tematem komunikatów od ciała i tego, jak je właściwie zinterpretować, zwłaszcza nie mając doświadczenia.

Dlaczego zima jest trudnym czasem dla skóry stomika?

Zimą łączą się trzy czynniki, które nie sprzyjają delikatnej skórze wokół stomii.

• Po pierwsze – suche powietrze. Ogrzewane pomieszczenia obniżają wilgotność, a skóra traci naturalną barierę ochronną.
• Po drugie – wahania temperatury. Wyjście z ciepłego domu na mróz i powrót powodują mikroreakcje naczyniowe i większą wrażliwość skóry.
• Po trzecie – grubsze ubrania, więcej warstw, ucisk i tarcie sprzętu o ciało.

Efekt? Skóra, która na co dzień radziła sobie dobrze, zaczyna reagować subtelnie, ale wyraźnie.

Subtelne sygnały, których nie warto ignorować

• Swędzenie to jeden z pierwszych znaków ostrzegawczych. Nie musi oznaczać alergii ani infekcji. Często jest efektem przesuszenia skóry lub mikrouszkodzeń powstających przy odklejaniu przylepca. Jeśli łapiesz się na tym, że „chciałbyś się podrapać”, choć sprzęt trzyma się szczelnie – to sygnał, że trzeba zwiększyć czujność na to, co się dzieje.
• Lekkie przebarwienia – różowe, lekko czerwone lub brunatnawe plamy pod przylepcem – bywają mylone z naturalnym odciskiem płytki na skórze. Tymczasem skóra zmienia kolor wtedy, gdy jest podrażniona, niedotleniona lub nadmiernie wilgotna.
• Uczucie pulsowania i ciepła, a także delikatne mrowienie pod płytką to sygnał stanu zapalnego w bardzo wczesnej fazie. Skóra jeszcze nie boli, nie piecze, ale „daje znać”, że coś jest nie tak.
  Im wcześniej zauważysz te objawy, tym łatwiej je opanować.

Krok po kroku: co zrobić, gdy skóra zaczyna wysyłać sygnały?

Powikłania stomijne mają swój początek w małych niewygodach, które często ignorujemy, zakładając, że nie trzeba od razu podnosić alarmu. Nie, nie trzeba, ale dobrze jest kontrolować sytuację. W przypadku stomii rzeczy najczęściej dzieją się dynamicznie, szybko przybierając na sile. Dlatego warto pamiętać, że ostrożność i odpowiedzialność to składowa dbania o siebie w nowej sytuacji, a nie przeczulenie na własnym punkcie.

• Krok 1: Nie ignoruj tematu. Obejrzyj skórę bez pośpiechu.
  
  Podczas wymiany sprzętu daj sobie kilka minut więcej. Zobacz skórę w dobrym świetle. Zwróć uwagę na kolor, strukturę, wilgotność. Czy jest gładka? Czy pojawiły się zaczerwienia? Czy jest uszkodzona? Czy miejsce pod przylepcem różni się od reszty skóry brzucha? Jeśli tak – reaguj. Ten stan trzeba szybko zażegnać.
  
  
   
• Krok 2: Oceń, czy sprzęt nadal jest dobrze dopasowany.
  
  Czy Twój sprzęt trzyma się dobrze skóry? Czy treść podcieka pod płytkę i drażni ją? A co z otworem, który (być może) wycinasz w płytce? Pamiętaj, że powinien dokładnie otaczać stomię, bez ucisku, ale i bez nadmiernego odsłaniania skóry. Nie wycinaj otworu „na pamięć” - reaguj na zmianę wielkości stomii i dopasowuj do niej wycinany otwór.
  
  A jeśli obserwujesz, że w dotyczasowym sprzęcie nie czujesz się już dobrze, lub gdy on zawodzi, bo się odkleja, lub treść podcieka pod płytkę – reaguj. Umów się z opiekunką stomijną i dobierz sprzęt, który znów będzie pasował idealnie.
  
  
   
• Krok 3: Sprawdź, jak reaguje skóra na odklejanie przylepca.
  
  Jeśli po zdjęciu sprzętu skóra jest wyraźnie zaczerwieniona i długo wraca do normalnego koloru, warto sięgnąć po preparaty do bezpiecznego odklejania starego worka i oczyszczania skóry pod przylepcem. A jeśli to nie wystarcza, porozmawiaj z opiekunką stomijną lub pielęgniarką o wypróbowaniu innego rodzaju przylepca.
  
  
   
• Krok 4: Zadbaj o równowagę – ani za sucho, ani za wilgotno.
  
  Zimą łatwo przesuszyć skórę, ale nadmiar akcesoriów ochronnych może pogorszyć sytuację. Skóra pod sprzętem powinna być czysta, sucha i zabezpieczona cienką warstwą odpowiedniego preparatu – takiego, który nie zaburza przyczepności płytki. W przypadku higieny stomii równowaga i umiar to słowo klucz – akcesoria są niezmiernie ważne, ale równie ważne jest, by używać ich zgodnie z przeznaczeniem i we właściwych proporcjach.
  
  
   
• Krok 5: Reaguj od razu, nie „od następnej zmiany”.
  
  Jeśli widzisz pierwsze oznaki podrażnienia, nie czekaj, aż się nasilą. Czasem wystarczy drobna korekta pielęgnacji, by zatrzymać problem na etapie sygnałów ostrzegawczych.
  
  Czego zimą unikać szczególnie?
  • agresywnego pocierania skóry ręcznikiem,
  • testowania kilku nowych produktów naraz,
  • „przeczekiwania”, gdy skóra swędzi lub pulsuje,
  • zbyt ciasnych warstw ubrań uciskających sprzęt,
  • przegrzania – zwłaszcza okolic stomii.

Kiedy warto skonsultować się ze specjalistą?

Jeśli mimo wprowadzenia zmian podrażnienie się utrzymuje, nasila lub pojawia się sączenie, ból i skóra wokół stomii traci ciągłość - reaguj. To najwyższy czas, by skontaktować się z pielęgniarką lub opiekunką stomijną. Wczesna konsultacja często pozwala uniknąć długiego leczenia i dyskomfortu odbierającego spokój.

Po pierwsze – działaj, nie czekaj.

Skóra pod workiem nie krzyczy od razu. Najpierw daje subtelne znaki:

• swędzeniem i szczypaniem,
• zmianą koloru, punktowo lub pod całą płytką,
• delikatnym, ale wyczuwalnym pulsowaniem.
• wreszcie – bólem.

Umiejętność słuchania i odczytywania tych sygnałów to jedna z najważniejszych kompetencji w codziennym życiu ze stomią. I właśnie dlatego w kontekście stomii nie nadużywaj słówka „wytrzymam”, nie o to chodzi… Zamiast „wytrzymam”, mów: „sprawdzę, co się dzieje”.

Życie z woreczkiem zależy od tego, jak reagujemy na sygnały, jakimi komunikuje się z nami nasze ciało, dlatego zanim zadecydujesz, że „wytrzymasz” – najpierw sprawdź, czy to zasadne i – bezpieczne.

Tekst: Iza Janaczek
Foto: blog Med4Me.

Zdjęcia przedstawiają przykładowy sprzęt stomijny oraz dostępne w sieci sklepów produkty do ochrony i pielęgnacji stomii. Można je zamówić w sklepach Med4Me – także w formie bezpłatnych próbek. To wyroby medyczne należy używać ich zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.