Stomia od kuchni. Tropikalne owoce co powinien wiedzieć stomik sięgając po nie?

Wakacje w tropikach mają swój niepowtarzalny smak. Nie tylko w przenośni – dosłownie również. Soczyste mango, świeżo zerwany ananas, kokos prosto z palmy czy różowe plastry smoczego owocu – to symbole urlopu, o których marzymy, planując wyjazd. Dla osoby ze stomią egzotyczne owoce mogą być prawdziwą ucztą, ale i pułapką. Wysoka zawartość błonnika, pestki, bakterie przenoszone na owoce podczas ich przygotowywania do spożycia, a także inny sposób przechowywania żywności niż w Europie sprawiają, że rajskie przysmaki potrafią spowodować poważne kłopoty zdrowotne.

Czy to znaczy, że stomik powinien trzymać się z dala od tropikalnych smaków? Nie. To znaczy, że warto wiedzieć, które owoce są „stoma-bezpieczne”, jak je jeść i kiedy lepiej odmówić sobie egzotyki.

Dziś w stomia od kuchni mini przewodnik po owocowym tropikalnym menu.

Co warto wiedzieć sięgając po egzotyczne owoce?

Egzotyczne owoce mogą być dużym obciążeniem dla jelit. Dlaczego?

Wpływa na to kilka czynników i warto o nich pamiętać. O czym mowa:

• Bakterie i higiena – owoce dojrzewają w tropikalnym klimacie, często bez chłodni i w warunkach, które sprzyjają namnażaniu mikroorganizmów. Nie bez znaczenia jest też sposób przygotowywania przekąsek i deserów. Niejednokrotnie powodem zatrucia nie jest sam owoc, ale warunki higieniczne, w jakich przygotowywany jest zanim podany zostanie na stół.
  Dla osób nieprzyzwyczajonych do tej flory bakteryjnej spożycie takiego owocu może skończyć się mocnym dyskomfortem jelitowym a nawet biegunką.
• Wysoka zawartość błonnika – twarde włókna w ananasie, pestki w guawie, granacie, smoczym owocu lub liczi mogą utrudnić pasaż jelitowy, szczególnie u osób z ileostomią.
• Słodki sok i cukry zawarte w owocach – mogą przyspieszać pracę jelit, spowodować produkcję gazów i ich grodzenie się w woreczku a także zwiększać ilość treści w worku stomijnym.

Ileostomia a kolostomia – te same owoce, różne ryzyka

Nie należy ujednolicać tematu diety stomików, tak jak nie należy przypisywać osobom ze stomią jakiejś jednej obowiązującej stoma-diety. O ile nie ma jakichś wskazań medycznych - dieta stomików to dieta zdrowych ludzi, bez obostrzeń, lecz z uwzględnieniem pewnych zaleceń wynikających z rodzaju posiadanej stomii.

Z tego też względu należy pamiętać, że w przypadku ileostomii jelito cienkie jest bardziej wrażliwe na błonnik i pestki. Zbyt duża ilość surowych, egzotycznych owoców może powodować niedrożność, bóle brzucha albo nagły wzrost ilości wydzieliny. Szczególnie uważać trzeba na ananasa, mango z włóknami (czyli to nie do końca dojrzałe), guawę, smoczy owoc czy owoc granatu.

W przypadku kolostomii ryzyko niedrożności jest mniejsze, ale wrażliwość na bakterie i nowe smaki pozostaje. Przy kolostomii problemem, który może pojawić się po degustacji zbyt dużej ilości owoców, mogą być biegunki i zmiana woni treści jelitowej.

Owoce bezpieczniejsze i bardziej ryzykowne

Nie ma jednej listy dla wszystkich, bo każdy stomik reaguje indywidualnie. Warto jednak znać ogólne wskazówki:

Owoce stoma-bezpieczniejsze, pamiętając o zachowaniu umiaru:

• banany (najlepiej dojrzałe, miękkie),
• mango (dojrzałe, bez włóknistych części),
• papaja,
• melon, arbuz
• pitaja (smoczy owoc) z uwagi na pesteczki – zdecydowanie bez dokładki,
• kokos (woda kokosowa w małych ilościach, miąższ tylko miękki lub drobno tarty,i to w ilościach symbolicznych. Nadmiar kokosowego miąższu może spowodować blokadę stomii).

Owoce ryzykowne tylko w maleńkich ilościach albo wcale:

• ananas – bardzo włóknisty, może podrażniać i powodować blokadę stomii,
• guawa – problemem są włókna i pestki, które mogą zablokować światło stomii (szczególnie gdy jest wąskie) albo mechanicznie podrażnić śluzówkę,
• granat – jak w przypadku guawy, problemem są twarde pestki, bezpieczniejszy jest sok
• marakuja – jak w dwóch poprzednich owocach problemem są pestki, Nie należy ich ignorować, z uwagi na przykre konsekwencje (zablokowanie przepływu treści do woreczka, uszkodzenia mechaniczne stomii)

O czym pamiętać, jedząc owoce w tropikach i będąc stomikiem?

• higiena rąk – myj ręce i owoce – najlepiej w wodzie butelkowanej lub ugotowanej i przestudzonej. To ogranicza ryzyko zatrucia.
• zawsze obieraj owoc ze skórki – to druga zasada higieny w tropikach. Warto samodzielnie obrać owoc, zamiast kupować już pokrojony na ulicznym stoisku.
• nie przesadzaj z ilością na pierwszy raz. Zwłaszcza jeśli mowa o owocach z pestkami i włóknami. Sprawdź, jak Twój organizm zareaguje na 1 mango, szklankę smoothie z papai czy pół smoczego owocu.
• unikaj pestek i włóknistych części – nawet jeśli lokalni jedzą dany owoc w całości, dla stomika to proszenie się o kłopoty.
• pij dużo wody (tylko butelkowanej i bez lodu – to na wypadek, gdyby był robiony z wody niegotowanej lub niebutelkowanej) – owoce tropikalne są słodkie i mogą przyspieszać pracę jelit. Picie wody (najlepiej z elektrolitami) zmniejsza ryzyko odwodnienia.
• nie próbuj wszystkiego naraz. Jeśli chcesz cieszyć się smakami, rozłóż degustację na kilka dni. Wtedy łatwiej ocenisz, co Ci służy.

Więcej na temat najbardziej popularnych owoców tropikalnych w kontekście diety stomika piszemy w artykule: „Stomia od kuchni – owoce świata na wakacjach i na polskim stole”. Znaleźć go można: TUTAJ

Biegunka w tropikach – po pierwsze i najważniejsze - nie lekceważ

Jedzenie egzotycznych owoców w upale nierzadko kończy się biegunką. U stomika to dużo poważniejszy problem niż u osoby bez stomii, ponieważ zwłaszcza u posiadacza ileostomii grozi szybkim odwodnieniem.

Objawy, na które trzeba reagować od razu, to:

• wodnista treść w worku stomijnym,
• osłabienie, zawroty głowy, suchość w ustach,
• skurcze mięśni.

Co wtedy robić?

• bezwzględnie sięgnąć po elektrolity i wodę butelkowaną,
• wziąć lek przeciwbiegunkowy, ale tylko sprawdzony i rekomendowany przez lekarza – na wyprawę w tropiki warto wziąć leki skonsultowane wcześniej z lekarzem.
• w razie nasilenia objawów skonsultować się z lekarzem na miejscu – pamiętaj o wykupieniu ubezpieczenia turystycznego. To spokój głowy w sytuacjach nagłego zachorowania, a nie luksus, z którego można zrezygnować dla zaoszczędzenia kosztów.

Więcej o biegunce w tropikach piszemy w artykule: „Stomia od kuchni. Klątwa faraona i inne egzotyczne jelitowe rewolucje”. Znaleźć go można: TUTAJ

Sztuka smakowania z głową to przepis na udane wakacje

Egzotyczne owoce to część doświadczania bycia w tropikach, miejscu, gdzie wszystko smakuje i wygląda trochę inaczej. Całkowita z nich rezygnacja byłaby dużą stratą, jednak degustacja wszystkiego naraz – to ryzykowne przedsięwzięcie. Warto więc zachować umiar. Ta metoda zawsze się sprawdza. Stomia nie oznacza życia na wiecznej diecie, lecz konieczność uważności. Egzotyczne owoce mogą stać się częścią pięknych wakacyjnych wspomnień, jeśli podejdziemy do nich z rozsądkiem.

Raj ma smak mango, kokosa i papai. I można go odkrywać krok po kroku, w tempie, które daje radość, a nie stres. Uważność nie odbiera wolności – przeciwnie, pozwala cieszyć się pełnią chwili i nowymi smakami. A to właśnie wspomnienia smaków, nie zakazy, pomagają robić kolejne plany, na realizację których warto czekać.

Tekst: Iza Janaczek
Foto: pexels