Ziarnina

Co to jest ziarnina?

Ziarnina (ziarniniak przerostowy) to przerośnięta tkanka powstająca w wyniku nadmiernego procesu gojenia się skóry wokół stomii. Najczęściej ma postać czerwonych lub różowawych grudek, które mogą krwawić, powodować dyskomfort, pieczenie, a nawet ból. Zmiany te przypominają „dzikie mięso” i pojawiają się tam, gdzie skóra jest wielokrotnie drażniona lub uszkadzana.

Dlaczego powstaje ziarnina?

Ziarnina rozwija się w odpowiedzi na przewlekłe podrażnienia i mikrourazy – np. przez:

źle dobrany otwór w płytce stomijnej (zbyt ciasny lub zbyt luźny),
drażniący wpływ treści jelitowej na skórę,
mechaniczne uszkodzenia podczas odklejania przylepca,
ciągłe przesiąkanie lub przecieki,
częste zmiany sprzętu bez regeneracji skóry.

Nadmierna ziarnina może się powiększać, jeśli próbuje się ją „ominięć” przez wycinanie większego otworu w płytce – co zwykle prowadzi do pogorszenia stanu skóry.

Jak rozpoznać, że problem się rozwija?

Niepokojące objawy to:

żywoczerwone, wilgotne guzki w okolicy stomii,
trudności z przyklejaniem sprzętu,
przecieki i podciekanie,
krwawienie przy dotyku,
uczucie pieczenia, szczypania.

Gdzie szukać pomocy?

Jeśli pojawi się ziarnina – skonsultuj się z:

pielęgniarką stomijną,
chirurgiem lub gastrologiem.

Specjalista oceni rodzaj zmian i zaproponuje odpowiednie leczenie. Czasem konieczne jest również sprawdzenie sprzętu stomijnego i jego dopasowania do aktualnego kształtu stomii.

Możliwości leczenia ziarniny

Leczenie dobiera się indywidualnie, w zależności od wielkości zmian i ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Oto najczęstsze metody:

40% roztwór azotanu srebra (lapis)
- Popularna i skuteczna metoda stosowana miejscowo.
- Zwykle wymaga kilku powtórzeń (2–3 razy w tygodniu).
- Wykonuje ją pielęgniarka stomijna lub lekarz.
Krioterapia
- Zamrażanie tkanki ziarninowej ciekłym azotem.
- Wymaga kilku sesji, wykonywana w gabinetach specjalistycznych.
Elektrokoagulacja
- Zabieg chirurgiczny przy dużych, rozległych zmianach.
- Może być rozłożony na etapy, by uniknąć powikłań (np. zwężenia stomii).

O czym trzeba pamiętać?

Ziarnina ma tendencję do nawrotów, jeśli nie usuniemy przyczyny drażnienia.
Kluczowe znaczenie ma dokładne dopasowanie otworu w płytce stomijnej, by unikać kontaktu sprzętu z tkanką ziarninową.
Należy unikać zbyt mocnego odklejania przylepca – polecane są specjalne aerozole ułatwiające zdejmowanie.
Regularne kontrole u pielęgniarki stomijnej pomagają szybko wychwycić zmiany i wdrożyć odpowiednie postępowanie.

A co jeśli to nie ziarnina?

Nie wszystkie zmiany proliferacyjne to klasyczna ziarnina. Mogą też pojawić się tzw. wszczepy śluzówkowe (śluzowe wyspy) lub polipy zapalne, które wymagają dokładnej diagnostyki. W razie wątpliwości chirurg może pobrać wycinek do badania histopatologicznego.

CO MOŻESZ ZROBIĆ W DOMU – BEZPIECZNIE I SAMODZIELNIE

Codzienna, delikatna pielęgnacja okolicy stomii

Przemywaj miejsce czystą letnią wodą, bez środków drażniących.
Osuszaj skórę delikatnie przykładając (nie pocierając!) czystą gazę.
Unikaj mydeł, spirytusu, chusteczek nawilżanych – mogą pogarszać stan skóry.

Ochrona skóry i sprzętu przed dalszym drażnieniem

Wycinaj otwór w płytce bardzo dokładnie, tak aby przylegał do stomii, ale nie nachodził na ziarninę.
Możesz zastosować:
- pierścienie ochronne – chronią ziarninę przed tarciem,
- bariera ochronna typu 2 skòra – tworzy niewidoczną warstwę ochronną,
- puder stomijny – wysusza sączącą się ziarninę i ułatwia przylepność sprzętu.

Nie stosuj w domu lapisu (azotan srebra), maści sterydowych ani mocnych środków przyżegających — to powinien zrobić specjalista.

Unikaj najczęstszych błędów

Nie zwiększaj otworu w worku bez konsultacji – to pogłębia problem.
Nie zaklejaj ziarniny plastrem – zamknięcie jej bez dopływu powietrza sprzyja namnażaniu.
Nie próbuj usuwać ziarniny mechanicznie (np. nożyczkami, pilniczkiem!) – to niebezpieczne.

Podsumowanie

Co robić? Dlaczego?
Obserwuj skórę wokół stomii Szybkie wykrycie zmian poprawia rokowanie
Utrzymuj dobre dopasowanie sprzętu Unikniesz podrażnień i przecieków
Unikaj mocnego odklejania przylepca To najczęstszy mechaniczny czynnik drażniący
Zgłoś się do specjalisty Pielęgniarka lub chirurg może wykonać skuteczne leczenie miejscowe