Stomia od kuchni. Czy tylko ja tak mam? Problemy ze stomią, o których myślisz, że masz tylko Ty

Stomia to nowość. To konieczność stosowania kompromisów i zmiana lub modyfikacja starej rutyny. Do tego wszystkiego dochodzi specyfika tej zmiany – stomia wymaga czasu i uwagi. Jest zmianą, która, niedopilnowana, może powodować bolesne skutki uboczne, a te – niepokój i wiele pytań:

• Czy to normalne, że…
• Czy też tak macie…
• Czy tylko u mnie to tak działa…
• Co robić, gdy…
• Ratunku – nie wiem, co robić…

Od takich słów zaczyna się wiele postów i zapytań, jakie zwłaszcza nowi stomicy wrzucają do sieci, szukając odpowiedzi i – podpowiedzi.

Choć wydaje się to niemożliwe, dobra wiadomość w tej sytuacji jest taka, że większość problemów, które wydają się stomikowi dziwne, szokujące, nie do ogarnięcia i „tylko jego”, w rzeczywistości dotyka wiele osób i jest wspólna dla ogromnej grupy stomików. Zestaw ten różni się z reguły momentem wystąpienia, natężeniem i kontekstem, ale nie jest czymś bardzo nietypowym. A to oznacza, że można na niego znaleźć plan i wypracować środki zaradcze.

W dzisiejszej stomii od kuchni wyszczególniam te najczęstsze, zapraszam do lektury.

1. Podciekanie treści pod płytkę stomijną – „czy ja robię coś źle?”

   To król wszystkich zapytań, jakie znaleźć można w sieci i jakie słyszy się podczas rozmów.

   Przyczyna: najczęściej nie jest to jeden błąd, tylko suma kilku czynników: niedopasowany otwór w płytce, nierówna powierzchnia skóry, naklejanie płytki na wilgotną skórę, zmiany w masie ciała lub kształcie brzucha. (o wszystkich tych problemach piszemy szczegółowo w innych artykułach ‘Stomii od kuchni’)

   Skutek: Treść jelitowa dostaje się pod płytkę, co prowadzi do podrażnienia skóry i skrócenia czasu noszenia sprzętu. Podciekanie to wielka pułapka dla nowych stomików, nie do końca umiejących czytać sygnały ciała. „Worek założony, trzyma się dobrze, więc chyba jest ok. A że coś szczypie tam, pod płytką? Być może teraz to już norma. Nie wiem. Wolę nie ruszać”.

   Do tego dochodzi niechęć do wymiany worka, wynikająca z braku doświadczenia i stresu, i zupełnie bez ostrzeżenia pojawia się problem tkliwej lub uszkodzonej skóry. Dodatkowy - który stomik musi ogarnąć, nie mając doświadczenia i pomysłu – jak.

   Stoma-protip – jak unikać / zminimalizować:

   • dokładnie dopasowuj otwór do aktualnego rozmiaru stomii (to się zmienia),
   • załóż sprzęt na całkowicie czystą i suchą skórę,
   • użyj pasty stomijnej lub pierścienia uszczelniającego przy nierównościach skóry – pod płytką, którą naklejasz na ciało powierzchnia powinna być równa i gładka.
   • i przede wszystkim – zapytaj o pomoc kogoś kompetentnego. Umów się na bezpłatne konsultacje, podczas których dowiesz się, co robić, by ograniczyć podciekanie, zamów sprzęt na próbę i testuj różne rozwiązania.
     
     
      

2. Podrażniona skóra wokół stomii – pieczenie, zaczerwienienie

   Numer dwa pytań w sieci – pokłosie numeru 1, czyli podciekania.

   Przyczyna: kontakt treści jelitowej z nieosłoniętą skórą pod przyklejoną płytką, zbyt częste odklejanie / zmienianie sprzętu, nieodpowiednie środki do pielęgnacji skóry, niestosowanie środków celowanych do higieny stomii lub – zastąpienie ich zwykłymi „kosmetykami urodowymi” (np. perfumowane mydła, balsamy, olejki, maści, kremy).

   Skutek:

   Ból, pieczenie, trudności z utrzymaniem sprzętu oraz pogłębianie się problemu (bo podrażniona skóra gorzej trzyma przylepiec).

   Stoma-protip – jak unikać / zminimalizować:

   • reaguj od razu na pierwsze objawy,
   • nie stosuj „kosmetyków urodowych w okolicach stomii – stosuj tylko dedykowane preparaty,
   • pozwól skórze „odetchnąć” chwilę przy zmianie sprzętu,
   • jeśli problem się utrzymuje – skonsultuj się z pielęgniarką stomijną,
   • skorzystaj z profesjonalnej pomocy. Ta świadczona przez naszego partnera – sieć sklepów Med4Me, jest nie tylko empatyczna i rzetelna, ale i nielimitowana i bezpłatna.
     
     
      

3. Odklejająca się samoistnie płytka – choć „przecież wszystko zrobiłam/em dobrze”

   Przyczyna: Wilgotna skóra, pot, wysokie temperatury, aktywność fizyczna, dieta, balonowanie worka, lub źle dobrany rodzaj płytki do Twojego typu stomii.

   Skutek: Skrócony czas noszenia sprzętu, zwiększone ryzyko podciekania.

   Stoma-protip – jak unikać / zminimalizować:

   • upewnij się, że masz płytkę dobrze dobraną do Twojej stomii (płytka płaska dobra jest do stomii wystających, płytka wypukła – do stomii niskich, na poziomie skóry lub wklęsłych),
   • ogrzej płytkę w dłoniach przed aplikacją,
   • po naklejeniu na ciało dociśnij ją do ciała otwartą dłonią przez kilkadziesiąt sekund,
   • dobierz sprzęt do stylu życia (porozmawiaj z opiekunem stomijnym o życiu, jakie prowadzisz – spokojne, aktywne, dużo podróży etc. Pomoże Ci dobrać właściwy sprzęt i wspomagające go akcesoria),
     
     
      

4. Gazy i „balonujący” worek

   To pytanie pojawia się ex aequo z pytaniem o odklejającą się płytkę i wielu stomikom skutecznie odbiera pewność siebie i chęć wyjścia z domu.

   Przyczyna: Naturalne procesy trawienne ale też - nie do końca przemyślana dieta (np. spożywanie produktów wzdymających), połykanie powietrza podczas jedzenia, jedzenie dużych ilości naraz, jedzenie tuż przed snem, spożywanie alkoholu, picie słodkich, gazowanych napojów.

   Skutek: Nadmierne napełnianie worka powietrzem, dyskomfort, widoczność sprzętu pod ubraniem, spore ryzyko częściowego odklejenia się płytki i – podciekania pod nią treści, a w konsekwencji – ryzyko wystąpienia pełnej awarii.

   Stoma-protip – jak unikać / zminimalizować:

   • jedz spokojnie i dokładnie przeżuwaj,
   • nie jedz tuż przed snem, lotem samolotem, ważnym spotkaniem etc.,
   • ogranicz alkohol i napoje gazowane, zwłaszcza w sytuacjach jak powyżej,
   • obserwuj reakcję na konkretne produkty,
   • korzystaj z worków z filtrem (zapytaj o nie Twojego opiekuna stomijnego),
   • opróżniaj worek, zanim stanie się napięty.
     
     
      

5. Zmienność pracy stomii – „raz tak, raz zupełnie inaczej”

   Dezorientacja to przyczynek do niepokoju, ale w przypadku stomii jej nierówna praca (dłuższy czas ciszy, potem – większa intensywność lub na odwrót) jest wytłumaczalna.

   Przyczyna: Dieta, nawodnienie, stres, pora dnia, a także indywidualna fizjologia jelit.

   Skutek: Brak przewidywalności – różna konsystencja treści, zmienna częstotliwość opróżniania worka.

   Stoma-protip – jak unikać / zminimalizować:

   • prowadź i notuj obserwacje (co jesz vs. co się dzieje) – zwłaszcza zaraz po operacji,
   • dbaj o regularność i jakość posiłków,
   • utrzymuj odpowiednie nawodnienie – to ważne zwłaszcza dla ileostomików,
   • zaakceptuj pewien poziom zmienności – to norma, nie wyjątek.
     
     
      

6. Dźwięki ze stomii – krępujące, ale fizjologiczne

   Obok publicznej awarii nic nie przeraża i nie stresuje stomika bardziej niż niekontrolowane dźwięki – zwłaszcza w miejscach publicznych.

   Przyczyna: Przemieszczanie się gazów w jelitach – proces całkowicie naturalny, ale też - grzeszki kulinarne czyli temat wart przeanalizowania.

   Skutek: Nieprzewidywalne dźwięki, które mogą powodować dyskomfort psychiczny.

   Stoma-protip – jak unikać / zminimalizować:

   • unikaj jedzenia w pośpiechu,
   • zaobserwuj, które produkty nasilają u Ciebie gazy,
   • na spotkania wybieraj gwarne miejsca – kawiarnia z muzyką to dobra przestrszeń, by zminimalizować stres związany z odgłosami stomii.

Nie jesteś w tym sam/a

Jeśli masz wrażenie, że „tylko Ty tak masz” – z dużym prawdopodobieństwem to nie jest prawda. I to dobra wiadomość!

Stomia nie działa według jednego schematu. Wymaga obserwacji, korekt i cierpliwości. A większość trudności, które pojawiają się po drodze, ma konkretne przyczyny i – co ważne – możliwe rozwiązania.

I choć nie wszystko da się wyeliminować, bardzo wiele można opanować. Drogi Przyjacielu Stomiku, jeśli nurtują Cię tematy zaczynające się od słów:

Czy to normalne, że…
Czy też tak macie…
Czy tylko u mnie to tak działa…
Co robić, gdy…
Ratunku – nie wiem, co robić…

...to daj nam znać – pomożemy Ci je zrozumieć i opracować. Z tematem stomii nikt nie musi mierzyć się sam. Ty również nie musisz. Zwłaszcza, że jesteśmy obok, a w naszym gronie jest wielu stomików, w głowach których kiedyś pełno było takich samych pytań.

Tekst: Iza Janaczek
Foto: Fundacja STOMAlife i blog należący do naszego partnera sieci sklepów Med4Me.