Stomia od kuchni. Technika jedzenia a stomia. To JAK jesz ma znaczenie

O jedzeniu zwykle mówi się poważnie: że to część kultury oraz tradycji i że łączy ludzi przy stole. I rzeczywiście, spożywanie posiłków ma w sobie pewien wymiar symboliczny. Ale w codzienności jedzenie to jednak przede wszystkim czynność – chleb z serem w przerwie między zajęciami na uczelni lub w pracy, zupa zjedzona na szybko, jabłko lub obwarzanek. Z reguły nie zastanawiamy się nad tym, jak jemy. Ważne, żeby było syto, w miarę zdrowo i żeby starczyło czasu.

Dopiero stomia uświadamia, że technika, inaczej mówiąc sposób jedzenia, nagle staje się równie istotny jak to, co trafia na talerz. Tu nie chodzi już wyłącznie o kalorie czy witaminy, ale o rytm, sposób i konsekwencję. Każdy kęs, jeśli połknięty w pośpiechu, może zadecydować o samopoczuciu na resztę dnia. To nie jest już kwestia abstrakcyjnej „uważności”, o której mówi się na kursach rozwoju osobistego, tylko bardzo konkretnej praktyki, która realnie wpływa na życie ze stomią. O co dokładnie chodzi? O tym w dzisiejszej Stomii od kuchni.

W przypadku stomii wszystko ma znaczenie

Stomia u większości osób przywraca życie, jakie wiedli przed operacją. I to – ze wszystkimi jego pozytywnymi aspektami. W wyniku operacji jej wyłonienia, wielu stomików lepiej lub znów dobrze śpi. Ma energię na aktywizację ruchową, może uprawiać seks. Pracować zawodowo, podróżować i ćwiczyć.

Co nie bez znaczenia – może także wrócić do dobrej, jakościowej zdrowej diety. Życie ze stomią może i powinno cieszyć, ale by się tak działo, warto pamiętać o tym, by stomię traktować jak wsparcie swoich działań. Bez względu na to, czy dotyczą one sportu, pracy zawodowej, czy właśnie jedzenia.

Dlaczego to takie ważne?

To, co dzieje się w ustach – żucie, rozdrabnianie, mieszanie porcji jedzenia ze śliną – nie jest drobiazgiem, lecz pierwszym i kluczowym etapem trawienia. Jeśli zaniedbamy ten moment, cała praca spada na jelita. A te, po wyłonieniu stomii, bywają mniej skore do współpracy: szybciej się zapychają, częściej reagują wzdęciami, a konsekwencją może być tzw. balonowanie worka stomijnego. To nic innego, jak jego wypełnianie się gazami, przez co staje się wyraźnie nabrzmiały, odznacza się pod ubraniem i nierzadko prowokuje podciekanie treści pod płytkę.

Właśnie dlatego warto pamiętać, że choć osoba ze stomią może jeść właściwie wszystko – oczywiście w granicach zdrowego rozsądku, trzymając się zdrowych produktów i z uważną obserwacją reakcji organizmu – to jednak sposób jedzenia wymaga większej dyscypliny. To nie ograniczenie, lecz raczej konieczność wyrobienia nowych, bardziej świadomych nawyków.

Pisaliśmy już szczegółowo o tym, że dieta stomika powinna opierać się na produktach wartościowych: bogatych w witaminy, mikro- i makroelementy, a także w błonnik. Ten ostatni bywa szczególnie ważny, ale wymaga ostrożności – należy go więc wprowadzać stopniowo, w niewielkich ilościach i dopiero w odpowiednim czasie po operacji. Wiedząc zatem, co wybierać, a czego unikać, dobrze jest również połączyć tę wiedzę z właściwą techniką jedzenia. Zwłaszcza, że choć pełni kluczową rolę w budowaniu dobrego samopoczucia stomika, wciąż mało i zbyt cicho się o niej mówi.

Czego unikać – i dlaczego warto się pilnować

Jedzenie to uczta dla wszystkich zmysłów, z dobrymi nawykami pozostanie też miłym wspomnieniem, a nie wieczorem z problemami. Na co zwrócić uwagę?

Nabieraj mało na łyżkę/widelec lub odgryzaj małe kęsy.
To ważne, ponieważ pozwala zapanować nad ilością jedzenia trafiającego do ust i daje jelitom szansę na spokojną pracę. Małe kęsy są łatwiejsze do „obróbki”. Łatwiej je dokładnie przeżuć, łatwiej strawić, a ryzyko wzdęć czy dyskomfortu po posiłku jest zdecydowanie mniejsze.
Dokładnie przeżuwaj to, co masz w ustach, zanim przełkniesz.
Im lepiej rozdrobniony kęs, tym łatwiej go strawić i przyswoić składniki odżywcze. Dokładne żucie to nie tylko kwestia komfortu – to realny sposób, by jelita pracowały spokojnie, a Ty uniknął wzdęć i innych przykrych niespodzianek po posiłku. Nie przełykaj niepogryzionego jedzenia – to mały gest, który robi dużą różnicę.
Jedz z zamkniętymi ustami i unikaj picia przez słomkę.
Każdy łyk powietrza połknięty razem z jedzeniem lub napojem trafia do jelit i w konsekwencji do worka stomijnego. Efekt? Balonowanie, wzdęcia i dyskomfort. Proste, dobre nawyki, takie jak: małe kęsy pożywienia i spokojne łyki zamiast gwałtownych haustów podczas picia, zamknięta buzia przy przeżuwaniu a także rezygnacja ze słomki podczas picia – mogą znacząco zmniejszyć te nieprzyjemne niespodzianki.
Jedz częściej, ale w mniejszych porcjach.
Zamiast trzech dużych posiłków dziennie, lepiej rozłożyć jedzenie na więcej, mniejszych dawek. To ułatwia jelitom pracę, zmniejsza ryzyko wzdęć i sprawia, że trawienie staje się bardziej przewidywalne. Warto stawiać na zdrową, zbilansowaną dietę, ograniczać tłuste, ciężkie i przetworzone potrawy oraz słodkie napoje – szczególnie gazowane i alkoholowe. Taki prosty zabieg naprawdę potrafi zmienić komfort codziennego życia ze stomią.
Nie jedz tuż przed snem.
Duże posiłki tuż przed pójściem spać obciążają jelita i utrudniają trawienie – szczególnie u osób ze stomią. Daj organizmowi 2–3 godziny na spokojne przetrawienie pokarmu przed snem. Nawet najlepiej wypracowana technika jedzenia nie ochroni przed dyskomfortem, jeśli zakończysz dzień obfitym późnym posiłkiem lub nocnym podjadaniem.

Jakość kryje się w codziennej rutynie

Wydawać by się mogło, że życie ze stomią wymaga nieustannej uważności – dosłownie na wszystko. I tak, pewna doza uwagi jest potrzebna, ale w praktyce nie różni się ona od świadomego życia, także tego, które prowadzą osoby bez stomii. Wybierając zdrowe nawyki i włączając je w codzienną rutynę, nie musimy o nich pamiętać. Z czasem stają się naturalnym odruchem, pierwszym wyborem, niewymuszoną uważnością, która po prostu wspiera dobrą jakość życia.

Właśnie dlatego technika jedzenia nie jest sztuką dla sztuki ani kolejnym obowiązkiem do odhaczenia. To sposób, by codzienność ze stomią była przewidywalna i mniej kłopotliwa. Małe kęsy, dokładne żucie, spokój przy stole i uważność na to, co i o jakiej porze trafia do ust naprawdę mają znaczenie.

Nie chodzi o rezygnację z przyjemności, lecz o to, by życie ze stomią dawało komfort, a nie stres.

Tekst: Iza Janaczek
Foto: pexels i unsplash