Stomia od kuchni. Halo problem! Ciągłe uczucie pełności worka

Są takie dni, kiedy człowiek ledwo wypije herbatę, a już ma wrażenie, że worek zaraz odfrunie jak balonik z helem (bo gazy) albo runie w dół, jak kamień (bo nadmiar treści). Stwierdzenie: „mam wrażenie, że worek jest co chwilę pełen, mimo że nic nie jem” pada częściej, niż mogłoby się wydawać. I wcale nie jest niedorzeczne.

W dzisiejszej ‘Stomii od kuchni’ przyjrzyjmy się więc temu problemowi. Uczuciu pełności: skąd się bierze i kiedy można odetchnąć spokojnie, a kiedy warto skonsultować się ze specjalistą.

Dlaczego worek potrafi „napełniać się” mimo że jesz mało?

W dużym skrócie: bo jedzenie to tylko część historii. Resztą zajmuje się fizjologia jelit — dość skomplikowana, ale logiczna.

1. Jelita pracują cały czas — niezależnie od tego, czy jesz czy nie.

   Nawet gdy od rana nie zaglądałeś do lodówki, jelita produkują:

   • soki trawienne,
   • śluz,
   • gazy,
   • a u osób z ileostomią także dość znaczną ilość treści płynnej, wynikającej z braku jelita grubego, które w normalnych warunkach odpowiada za wchłanianie wody.
      

   To dlatego stomia pracuje nawet „na czczo”. U niektórych bardziej, u innych mniej — to kwestia indywidualna, ale fizjologiczna.
    

2. Gazy — cichy winowajca pełności.

   Nawet jeśli jesz niewiele i zdrowo, gazy powstają:

   • z połykanego powietrza,
   • podczas trawienia,
   • w wyniku naturalnej fermentacji jelitowej.
      

   Czasem wystarczy zjeść coś zupełnie niepozornego — jogurt, miękkie pieczywo, jabłko — i worek zaczyna się „pompować”. To dość normalne, dopóki nie towarzyszy temu ból, nudności czy zmiana wyglądu stomii.
    

3. Praktyka pokazuje: jesienią i zimą problem narasta.

   W sezonie grzewczym powietrze robi się suche, pijemy trochę mniej, mniej się też ruszamy. To wszystko sprzyja większej produkcji gazów i gęstszej treści. W efekcie worek potrafi wypełniać się szybciej, mimo minimalnych posiłków.

Kiedy napełnianie się woreczka mieści się w kategorii „norma”?

Uczucie częściej napełniającego się worka może być całkowicie naturalne, jeśli:

• ilość treści jest umiarkowana i ma zwykłą konsystencję,
• stomia wygląda normalnie (kolor, kształt, brak obrzęku),
• nie pojawia się ból brzucha ani nudności,
• nie obserwujesz nagłej zmiany w swojej typowej „rutynie jelit”.

U ileostomików częste opróżnianie worka — nawet co 1–3 godziny — bywa codziennością, zwłaszcza przy większej produkcji soków trawiennych. Kolostomia z kolei może pracować bardziej falowo, ale również może „ruszyć” bardziej mimo pustego talerza.

A kiedy warto być czujnym?

Są sytuacje, w których pełność worka nie wynika tylko z fizjologii, ale może być sygnałem, że organizm próbuje coś zakomunikować.

Zwróć uwagę, jeśli:

• pojawia się wyraźnie więcej gazów niż zwykle,
• treść staje się bardzo wodnista albo przeciwnie — wyjątkowo gęsta,
• stomia zmienia wygląd (obrzęk, zasinienie, większa tkliwość),
• czujesz ból brzucha, skurcze, rozpieranie,
• masz uczucie, że worek napełnia się błyskawicznie i obserwujesz ten trend przez wiele godzin lub 1-2 dni,
• towarzyszą temu objawy ogólne: osłabienie, gorączka, mdłości.

Takie działanie stomii nie jest prawidlowe i może oznaczać:

• odwodnienie,
• nietolerancję pokarmową,
• początek niedrożności,
• infekcję,
• lub zwykłą reakcję na stres (jelita reagują na emocje szybciej niż na jedzenie).

Nie każda pełność worka to powód do stresu — ale jeśli coś nie pasuje do Twojej normy, drogi Przyjacielu Stomiku i czujesz z tego powodu niepokój, warto przeciwdziałać, zamiast czekać.

Kiedy zdecydowanie należy skonsultować się ze specjalistą?

Zdecydowanie wtedy, gdy któraś z wpisnych poniżej sytuacji trwa dłużej niż 24–48 godzin:

• treść jest skrajnie wodnista, a Ty czujesz się słabszy/słabsza,
• stomia staje się obrzęknięta,
• produkcja treści rośnie nagle i bez wyraźnej przyczyny,
• pojawiają się objawy odwodnienia (suchość w ustach, zawroty głowy),
• narastają bóle brzucha.

Co możesz zrobić samodzielnie, zanim zaczniesz się martwić?

Gdy czujesz, że jest inaczej (mniej komfortowo) niż zwykle, albo zmęczyło Cię poczucie wciąż pełnego worka:

• wrzuć sobie dzień lekkiej diety: biały ryż, sucharki, zupa krem bez skórek, banan,
• pij często ale małymi porcjami. Nawet wtedy, gdy nie odczuwasz pragnienia.
• sprawdź sprzęt — czasem pełność to zwyczajne nagromadzenie się gazów (być może przez filtr, który działa słabiej). W takiej opcji treści w worku wcale nie musi być dużo,
• przejrzyj, co jadłeś/jadłaś poprzednie 48 godzin — niepozorne produkty często dają efekty, które mogą niepokoić.
• oceń stres, zastanów się, czy nie ma go w Twoim życiu za dużo. To brzmi banalnie, ale jelita naprawdę go „słyszą”.

„Norma jelitowa” to rzecz indywidualna

Uczucie, że worek jest jakby ciągle pełny, choć jesz niewiele, często mieści się w granicach normy. Jelita pracują bez przerwy — czasem ciszej, czasem intensywniej. Każdy z nas ma jednak swoją własną „normę jelitową”, dlatego jeśli coś zaczyna od niej wyraźnie odbiegać, pojawia się dyskomfort albo zwyczajny niepokój, warto na chwilę się zatrzymać i przyjrzeć sytuacji.

Drogi Przyjacielu Stomiku, właśnie dlatego tak ważne jest, by żyć ze swoją stomią, a nie trochę obok niej. Odsuwanie jej na boczny tor tylko utrudnia sprawę zrozumienia tego, z czym się wiąże jej posiadanie. Tymczasem, im lepiej znasz swój rytm i sygnały, które wysyła Twoje ciało, tym łatwiej i szybciej zauważysz drobne zmiany. To z kolei pozwoli Ci szybciej zareagować, uniknąć większego problemu albo po prostu lepiej zrozumieć, co się dzieje — i mądrze tę wiedzę zagospodarować.

I właśnie na tym polega codzienna uważność, która naprawdę działa na Twoją korzyść. Jeśli jednak uważasz, że w tym temacie potrzebujesz wsparcia – daj nam znać. Z tematem stomii nikt nie musi i nie powinien zostawać sam. Ty również, drogi Przyjacielu Stomiku, nie musisz.

Tekst: Iza Janaczek
Zdjęcia: archiwum Fundacji STOMAlife, pexel