Stomia od kuchni. Ciemne popołudnia, ciepłe napoje. Co stomik może pić jesienią?

Jesień to czas chłodu, wilgoci, krótszych dni i długich ciemnych popołudni, które aż proszą, by otulić je kubkiem czegoś ciepłego. Dla stomika to jednak nie tylko kwestia nastroju. To także sezon, w którym napoje mają realny wpływ na samopoczucie, nawodnienie i pracę jelit. I choć wybór jest spory, warto wiedzieć, które ciepłe rozgrzewacze są bezpiecznym towarzystwem, a które mogą narobić kłopotów. I o tym dziś więcej w „Stomii od kuchni”.

Kawa — przyjaciel czy prowokator?

Zacznijmy od najważniejszego pytania. Czy stomia i kawa to dobre połączenie? To trudne pytanie, bo nie ma na nie jednoznacznej odpowiedzi.

Faktem jest, że jesienią kawa smakuje absolutnie wyjątkowo. Osoby ze stomią często zastanawiają się, czy mogą po nią sięgać bez konsekwencji. Wszak kofeina potrafi pobudzać perystaltykę. Dla jednych to wybawienie, dla innych — zaproszenie do biegunki.

Dobra wiadomość? Kawa nie jest zakazana.

Warto jednak pamiętać o kilku zasadach, zwłaszcza, jeśli to Twoje początki ze stomią:

zacznij od słabszej — delikatna, jasno palona lub parzona dłużej,
nigdy nie pij jej na pusty żołądek — kawa na „sucho” jest częstym wyzwalaczem – jeśli pijesz ją rano, zrób to po śniadaniu. Białko i odrobina tłuszczu w porannej diecie potrafią zneutralizować jej „pośpiechowe” działanie.
pamiętaj - każda filiżanka = dodatkowa porcja płynów - zwłaszcza, jeśli masz tendencję do odwodnienia.

Ważne! Gdy jelito jest nadwrażliwe po niedawnej operacji lub gdy masz świeżo po zespoleniu — kawa może chwilowo nie być Twoim najlepszym jesiennym przyjacielem. To nie znaczy „nigdy”. To znaczy: „poczekaj parę tygodni”.

Herbata — klasyk, który nie zawodzi

Herbata to jesienny ciepły kocyk w płynie. Czarna, zielona, owocowa, rooibos — większość z nich jest łagodna dla jelit. Ale i tu są wyjątki. Pamiętaj drogi Przyjacielu Stomiku:

Czarna herbata - może lekko zapierać — co bywa pomocne przy luźniejszych stolcach, delikatna, niezbyt mocna — jest w porządku.
Zielona herbata - pobudza, ale subtelniej niż kawa. Jest bogata w antyoksydanty, ale uwaga! bywa drażniąca, jeśli jest parzona zbyt długo.
Herbaty owocowe - najlepiej wybierać naturalne, bez sztucznych aromatów. Mogą być lekko kwaskowate, dlatego przy delikatnym żołądku warto uważać z ilością wypitych kubków.
Rooibos - to jeden z najbardziej „stomio-przyjaznych” napojów – często traktowany jak herbata, choć nią nie jest. Ma naturalnie słodkawy smak, nie zawiera kofeiny i działa łagodząco.

Herbaty mają jedną wspólną zaletę — rzadko powodują skutki uboczne. Dlatego jesienią są numerem jeden.

Kakao — bardzo uważnie, ale nie z absolutnym zakazem

Kakao to napój, który nosi w sobie wspomnienie dzieciństwa. Jednak, jako produkt bogaty w błonnik i naturalnie pobudzający jelita — potrafi mieć swoje zdanie. Warto o tym wiedzieć, sięgając po kolejny kubek.

Lepiej sprawdza się przygotowane stoma-uważnie, czyli:

robione na mleku bez laktozy lub napojach roślinnych,
w wersji lekkiej, bez bitej śmietany, syropów i dodatków,
w niewielkich porcjach.

U niektórych może wywołać delikatne przyspieszenie perystaltyki lub wzdęcia. To nie oznacza, by z niego rezygnować — po prostu warto sprawdzić swoją tolerancję.

Napary ziołowe — jesienna apteczka w kubku

Zioła są sprzymierzeńcem stomika, ale trzeba je dobierać świadomie.

Dobre wybory:

mięta — uspokaja jelita, redukuje wzdęcia,
rumianek — działa kojąco i przeciwzapalnie,
melisa — świetna, kiedy jesienne napięcie w brzuchu i w głowie idzie w parze,
koper włoski — pomocny przy gazach i uczuciu przepełnienia.

Warto zachować umiar i zwiększyć czujność:

aloes — działa przeczyszczająco,
senes, kruszyna — mogą powodować biegunki,
gotowe mieszanki „detoksujące” — często mają składniki przyspieszające pracę jelit.

Uwaga na jesienne pułapki i myślenie życzeniowe

Jesień bywa zwodnicza. Niby zimno, niby trzeba się rozgrzać, a jednak nie wszystkie rozgrzewacze są sprzymierzeńcami jelit. O czym mowa?

Alkohol:

rozgrzewa tylko przez chwilę,
odwadnia,
u wielu osób po stomii lub po zespoleniu nasila biegunki,
zwiększa ryzyko nocnych niedoborów elektrolitów.

Jeśli zdarzy Ci się go spożywać — zadbaj o wodę i elektrolity. Ale lepiej trzymać alkohol jako rzadki wyjątek. Zwłaszcza po zespoleniu ogranicz jego ilość. Dlaczego? Ponieważ działa wtedy jak ekspres. I naprawdę nie bierze jeńców.

Mocna kawa, albo dwie:

potrafi zadziałać jak ekspres do biegunek,
jesienią, gdy pijemy jej więcej „dla ciepła”, łatwo przesadzić, bezpieczniej pozostać przy wersjach delikatnych.

Smoothies i koktajle z błonnikiem:

zdrowe — owszem, ale w nadmiarze mogą wywołać wzdęcia i biegunki, lepiej pić je jako uzupełnienie posiłku, a nie osobny „napój” na pusty żołądek.

Co zatem pić jesienią, by czuć się dobrze?

Najprościej? To, co nie szkodzi i co nawadnia. Jesienne kubki dobrze, jeśli stoją pełne:

wody niegazowanej, w wersji jesień – letniej i z kropelką cytryny i miodu,
słabszej herbaty,
delikatnej kawy,
rooibosa,
naparów z mięty, melisy, rumianku,
lekkiego kakao.

Uwaga! A jeśli masz ileostomię — priorytetem jest nawodnienie z elektrolitami.

W chłodniejsze miesiące łatwiej o ich niedobór, bo pijemy mniej, a ciepłe napoje często tracą na „poważności” i traktujemy je jako poprawiacze nastroju, nie płyny regenerujące.

Jesień w kubku. Także stomik może ją smakować

Jesienne napoje mogą być źródłem ciepła, ulgi i przyjemności — byle były wybierane świadomie. Słuchaj swojego ciała, drogi Przyjacielu Stomiku, obserwuj reakcje i nie bój się odpuszczać tego, co „wszyscy piją”, jeśli akurat Tobie ten napój po prostu nie służy. Jesień jest po to, by sobie trochę odpuścić — ale nie w kwestii dbania o siebie.

Pamiętaj, drogi Przyjacielu Stomiku, jesienne ciepło z pachnącego kubka jest fajne — ale to Twoje własne ciepło ma największą moc, warto o nie dbać.

Tekst: Iza Janaczek
Foto: pexels