Stenoza

Zwężenie (stenoza) stomii

Zwężenie stomii to sytuacja, w której otwór jelita robi się zbyt wąski. W efekcie treść jelitowa i gazy mają kłopot z wydostaniem się do worka stomijnego.

Jak do tego dochodzi?

Najczęściej winna jest blizna, która „zaciska” się wokół jelita podczas gojenia rany po operacji. Może się to zdarzyć gdy:

• szwy były bardzo ciasne,
• wokół stomii pojawił się stan zapalny lub zakażenie,
• brzeg jelita miał słabsze ukrwienie,
• sprzęt podciekał i skóra była ciągle podrażniona.

Proces zwężania trwa zwykle tygodniami lub miesiącami i może pozostać niezauważony, jeśli średnicy stomii nie mierzy się regularnie (np. palcem lub specjalną miarką) – nawet pomimo codziennej wymiany sprzętu.

Po czym poznasz, że coś jest nie tak?

• Stolec robi się bardzo cienki – wygląda jak ołówek albo wypływa tylko wąską strużką.
• Pojawiają się wzdęcia, bulgotanie i uczucie przelewania się w brzuchu.
• Czujesz parcie lub ból przy stomii, zwłaszcza gdy opróżniasz worek.
• Przez 24–48 godzin brak gazów i stolca, choć wcześniej sprzęt działał bez problemu.
• Nie możesz włożyć do stomii małego palca – wyczuwasz twardy, zwężony pierścień.

Co możesz zrobić?

1. Obserwuj i notuj – zapisuj, jak często opróżniasz worek oraz jak wygląda wydalana treść.
2. Jeśli masz wątpliwości, skontaktuj się z pielęgniarką stomijną – może pomóc określić średnicę stomii.
3. Nie wkładaj niczego na siłę – możesz uszkodzić delikatną śluzówkę jelita.
4. Dbaj o odpowiednie nawodnienie i dietę bogatą w błonnik rozpuszczalny (np. płatki owsiane, dojrzałe banany, gotowane warzywa), który zmiękcza stolec i ułatwia jego przechodzenie.

Jak leczy się zwężenie stomii?

Stopień zwężenia	Co można zrobić?
Niewielkie (otwór ≥ 1 cm, objawy mało dokuczliwe)	Delikatne poszerzanie (dylatacja) – najpierw pod okiem pielęgniarki stomijnej, potem samodzielnie w domu przy użyciu palca lub miękkiego dylatatora. Maść sterydowa lub z 5-FU – smaruje się bliznę, aby zmiękczyć tkankę i zapobiec dalszemu zwężaniu.
Umiarkowane (8–10 mm, wyraźne utrudnienie pasażu)	Krótki zabieg poszerzenia w znieczuleniu miejscowym (chirurg nacina bliznę lub rozszerza otwór). Korekta sprzętu – dobór płytki, która nie uciska stomii.
Znaczne (< 8 mm) lub objawy niedrożności	Pilna operacja – chirurg mechanicznie poszerza ujście albo wyprowadza nową stomię w innym miejscu brzucha.

Ważne:
– Dylatację wykonuj tylko z zalecenia i po instruktażu specjalisty.

Kiedy natychmiast do lekarza / SOR?

• Brak gazów i stolca > 24 godz. przy normalnie czynnej stomii.
• Ostry, narastający ból brzucha, wymioty treścią jelitową.
• Stomia staje się sinej barwy lub bardzo obrzęknięta.

Z takimi objawami nie czekaj – to może być niedrożność, która wymaga pilnej pomocy.

Jak zapobiegać?

• Dobrze dobrany sprzęt – brak podciekania oznacza mniej podrażnień i blizn.
• Higiena skóry – dokładne mycie i osuszanie okolic stomii przy każdej zmianie worka.
• Unikanie gwałtownych diet i dużych wahań wagi – skóra i tkanki lepiej „trzymają” wtedy kształt.
• Konsultacje z pielęgniarką stomijną

Zwężenie stomii rozwija się stopniowo, ale można je w porę zatrzymać. Regularne kontrole, właściwie dobrany sprzęt i szybka reakcja na pierwsze niepokojące objawy pomagają uniknąć poważniejszych powikłań oraz konieczności operacji.