Kiedy zaczynasz zajmować coraz mniej miejsca

We własnym mieszkaniu stopniowo zawężałam swoje życie do jednego pokoju.

Rezygnowałam ze wspólnych przestrzeni, wycofywałam się, zajmowałam coraz mniej miejsca. Z czasem zauważyłam, że podobny proces dzieje się także we mnie. Krzyki, awantury i nieustanne napięcie sprawiły, że dom przestał być bezpiecznym schronieniem.

Zaczęłam funkcjonować w trybie przetrwania.

W odpowiedzi na długotrwałe zagrożenie człowiek może ograniczać swoją aktywność, wycofywać się, być stale czujny albo odczuwać zamrożenie. Ja właśnie tak się czułam: skulona, odcięta od swobody, jakbym musiała zmniejszyć samą siebie, żeby przetrwać.

To nie była słabość. To była reakcja organizmu, który przez długi czas próbował sobie poradzić w sytuacji braku bezpieczeństwa.

W tamtym okresie nastąpił też ciężki nawrót choroby Leśniowskiego-Crohna. Nie twierdzę, że przemoc wywołała moją chorobę — jej przyczyny są złożone. Wiem jednak, że przewlekły stres może nasilać objawy, odbierać siłę do codziennego funkcjonowania i utrudniać życie z chorobą.

Ciało i psychika nie są oddzielnymi światami.

Jestem po wielu operacjach, żyję ze stomią na stałe i nadal mierzę się z konsekwencjami choroby. Są poranki, kiedy najtrudniej jest po prostu wstać, złapać spokojny oddech i zacząć dzień. Mimo to uczę się nie wymagać od siebie heroizmu.

Przez wiele lat żyłam nadzieją na inną przyszłość. Dziś uczę się przyjmować to, czego nie da się już cofnąć. To nie jest proste.

Psychologia nazywa takie doświadczenie żałobą po utraconym zdrowiu i wyobrażeniu własnego życia. Można opłakiwać nie tylko bliską osobę. Można też opłakiwać możliwości, dawną wersję siebie czy przyszłość, która nie nadejdzie w takiej formie, jaką sobie wyobrażaliśmy.

Taka żałoba nie odbiera prawa do radości. Nie wyklucza wdzięczności ani marzeń.

Moja kreatywna część wciąż biegnie ku życiu: ku sztuce, podróżom, ludziom i nowym doświadczeniom. Odzyskiwanie sprawczości oznacza dla mnie prawo do własnego ciała, głosu, granic i bezpiecznej przestrzeni.

Uczę się również, że opowiedzenie swojej historii nie jest obowiązkiem. To ja decyduję, co, kiedy i komu chcę ujawnić. Milczenie może być ochroną. Mówienie może być odzyskiwaniem głosu. Obie decyzje mogą być dobre, jeśli należą do mnie.

Może zdrowienie nie polega na powrocie do dawnej siebie. Może jest tworzeniem takiego życia, w którym nie trzeba już się kurczyć, żeby przetrwać.

Marzę o spokoju. O życiu twórczym, pełnym bliskości i zwyczajnych chwil z córką. O przestrzeni, która znów będzie moja.

---

Psycholożka Yonina
6 października 2026