„Potwierdź, że nie jesteś robotem”. Każdy widział. Każdy zna. Każdy choć raz posłusznie potwierdzał. W komputerze czy komórce, by dowieść swojej białkowości, wskazujemy przejścia dla pieszych, hydranty albo rowery. A jak to jest w życiu? Cóż… Patrząc na to, co dzieje się wokół, chyba łatwiej, bo de facto nikt od nas takiej deklaracji nie wymaga.

Dlaczego? Ponieważ przyjęliśmy to za pewnik. Jesteśmy ludźmi, bo kim u licha mielibyśmy być…

To w sumie logiczne, prawda? Według biologii sprawa jest dość prosta. Mamy określony zestaw cech, odpowiednią liczbę chromosomów i wszystko się zgadza. Tylko czy człowieczeństwo rzeczywiście można sprowadzić tylko i wyłącznie do biologicznej definicji?

Człowiek to nie tylko odpowiedni zestaw komórek i określona grupa krwi. To także myśli, plany, sposób patrzenia na świat, filozofia, własne zdanie poparte własnymi przemyśleniami...

No i tu zaczynam mieć dylemat... Mam ostatnio wrażenie, że coraz częściej wielu z nas wystarczy cudze zdanie albo – nawet nie zdanie, lecz myśl, obserwacja, modne hasło. Najlepiej takie, które zostało już odpowiednio przetestowane przez internet, zdobyło kilka tysięcy polubień i zostało udostępnione przez osoby, które uznajemy za opiniotwórcze. Skoro tylu ludzi myśli podobnie, to chyba coś w tym jest, co nie? I jeszcze pół biedy, jeśli temat dotyczy tak modnej zawsze „wdzięczności”, czy zimowej diety, gorzej, gdy dotyczy różnic w sposobie patrzenia na bliźnich. Ich sylwetki, narodowości czy poglądów.

Własne zdanie? Oczywiście. Człowiek XXI wieku z dostępem do internetu swoje zdanie ma. Tyle że czasem trudno odróżnić je od tego, które właśnie przeczytał. Własne poglądy? Jak najbardziej. O ile akurat nie trzeba ich zmieniać, bo internet zdążył już wyznaczyć nowy kierunek. Wrażliwość i przyzwoitość? No pewnie, wiadomo! Z tym, że coraz częściej granice tych pięknych cech są przesuwane w kierunku, który jeszcze kilkanaście lat temu zwyczajnie byłby nie do pomyślenia. Dziś to przede wszystkim internet wyznacza standardy tego, co trzeba, można i wypada. Pokazuje, czym należy się oburzyć, co powinno wzruszyć, kogo podziwiać, a kogo nie.

Myślę sobie jednak, że zrzucanie odpowiedzialności za to, co stanowi naszą dzisiejszą codzienność na szeroko pojęty internet, to wielkie nadużycie. Tak samo jak zdanie: „świat pędzi, przez co nam, ludziom, jest coraz gorzej”. Nie, to nie świat pędzi lecz my. Dokładnie ten sam mechanizm dotyczy czerpania z internetu. Internet to my, Ty, ja, nasi sąsiedzi, znajomi i całkiem obcy ludzie, którzy często, nie wiedzieć czemu, stają się wyznacznikami tego, co i jak powinien myśleć o danej sprawie zwykły Nowak czy Kowalski...

I tak, krok po kroku, czytając komentarze zamieszczane przez rodaków w sieci i oglądając na żywo, do czego są zdolni, można dojść do wniosku, że dotarliśmy oto do miejsca, w którym człowiek nie potrzebuje już własnego kompasu – moralnego i mentalnego. Wystarczy mu dostęp do sieci i odpowiednio popularny profil, który wskaże północ. A jeśli wskazania zaczną się zmieniać? Żaden problem. Zawsze można zmienić kierunek razem z nimi.

We wspólnej przestrzeni, tej pisanej i tej mówionej, coraz więcej osób odkrywa w sobie palące powołanie do dzielenia się poglądami, które zaskakująco często okazują się kalką narracji głośniejszych użytkowników tego wirtualnego uniwersum, które w sposób brutalny tak mocno oddziałuje na to rzeczywiste. Tu i teraz. Co z tego wynika? Smutna dla ludzkości konkluzja: coraz trudniej znaleźć autorytety, choć równocześnie - coraz łatwiej znaleźć ludzi, którzy za nie chcą uchodzić.

Popularność zaczęła się mylić z wiedzą, rozpoznawalność z mądrością, a pewność siebie z kompetencjami. Dziś, by być opiniotwórczym i uwielbianym, nie trzeba już mieć za sobą żadnego doświadczenia, dokonań ani szczególnej wiedzy. Wystarczy umieć dobrze (nie mylić: mądrze) opowiadać i ładnie wyglądać na filmiku lub fotce.

Tymczasem myślenie wymaga pewnego wysiłku. Czasem trzeba się zatrzymać, sprawdzić, zastanowić, dopuścić możliwość, że nie ma się racji. Trzeba też umieć powiedzieć: nie wiem, nie zgadzam się, nie przekonuje mnie to.

Czytałam gdzieś, że ostatnio furorę robi hasło: „nie wiem / nie mam zdania”. I choć mnie to trochę niepokoi, bo brak zdania oznaczać może pewną podatność na zdania głośne i klikalne, niekoniecznie mądre i potrzebne, o tyle w dobie wszechobecnego hejtu i bezrefleksyjności lepiej chyba zdania nie mieć, niż mieć nienawistne i okrutne.

Skoro więc już człowiek wyklikuje posłusznie potwierdzenie: nie jestem robotem, udowodnijmy to inaczej niż tylko rozpoznając na fotce semafor czy rowerowe koło. Ponoć wystarczy obudzić w sobie odrobinę odwagi i przyzwoitości, żeby nie płynąć bezrefleksyjnie z prądem. Czy to coś da? Nie wiem… Ale warto spróbować...
Być może dziś najtrafniejszym potwierdzeniem swojej przynależności do homo sapiens jest stwierdzenie: nie mam zdania? Kto wie…

Dzień dobry, dobrzy Ludzie...



dzisiejsza galeria to miejsca, gdzie można odnaleźć to, co się zagubiło i odzyskać to - co często uważa się za stracone - spokój. Gdzie go szukać, jak nie w ciszy gór?